پ.الف.168

كارشناسي ارشد

پيام نورشيراز

95-1394

08/04/1395

طحان ،احمد

اميني لاري ،ليلا

كتابنامه :ص.116-120

حجاب به معني پرده و پوشش و در اصطلاح تصوف عبارت از هر چيزي است كه مانع از نزديك شدن آدمي به خداوند مي¬شود.حجاب را به دو دسته¬ي ظلماني و نوراني تقسيم مي¬كنند كه هر كدام از اين دو دسته نيز انواعي دارد. حجاب¬هاي ظلماني عمدتاً صفات ناپسنديده و اخلاق¬هاي ذميمه¬اي هستند كه مانع از رسيدن سالك به كمال مي¬شوند، اما حجاب¬هاي نوراني اموري هستند كه در اصل نه تنها جزء اخلاق بد و صفات ذميمه نيستند، بلكه خود از عوامل درك معرفت و وصول به حق به شمار مي¬آيند، ولي هنگامي كه درست پرورش نيابند و يا از آن¬ها به صورت نادرست استفاده شود، خودشان تبديل به حجاب مي¬گردند. اين مقاله با روش كتاب¬خانه¬اي و با شيوه¬ي تحليلي ـ توصيفي به بررسي حجاب¬هاي ظلماني و نوراني و انواع آن در حديقه¬الحقيقه سنايي و منطق¬الطير عطار مي¬پردازد. اين دو شاعر بارها يا مستقيم از زبان خود و يا در طي حكايات از زبان شخصيت¬هاي داستان به تشريح و توضيح درباره¬ي حجاب¬ها و موانعي مي¬پردازند كه مانع رسيدن سالك به بارگاه كبريا مي¬شوند، اغيار، ادعا و لاف و گزاف (خود بزرگ¬بيني)، بي¬ادبي، پرخوري، جاه و مقام، ترس، وجود شخص، اوهام و خيالات فاسد، دنيا و تعلقات دنيوي، مال و ثروت، نااميدي، حرص و طمع، ... همه از حجاب¬هاي ظلماني هستند. درباره¬ي حجاب-هاي نوراني هم هشدار مي¬دهند، اموري كه هرچند در اصل نه تنها حجاب و مانع به شمار نمي¬آيند؛ بلكه تعدادي از آن¬ها از جمله اعمال عبادي هم هستند، كه سبب عجب و غرور شوند و شخص به آن¬ها التفات نمايند، به حجاب تبديل مي¬گردند: ذكرِ بي¬حضور، اطاعت و عبادت، ... كه شخص در آن مرحله گرفتار بماند. تعداد حجاب¬هاي ظلماني كه در اين دو كتاب به آن¬ها اشاره شده، بيش¬تر از حجاب¬هاي نوراني است و از ميان حجاب¬هاي ظلماني بدترين آن¬ها نفس اَمّاره است كه همواره انسان را به بدي، خوشي¬گذراني و تن¬پروري فرامي¬خواند، نفس نه تنها خود حجاب بسيار سختي است كه عامل بسياري از حجاب¬ها و محروميت¬هاي ديگر هم هست و سنايي و عطار خواننده را به مبارزه با نفس از طريق دربند كردن، كشتن و سوزاندن آن فرا مي¬خوانند.

34283