PHD 597

دكتري

تاريخ ايران دوره اسلامي

مركز تحصيلات تكميلي

1391

1395/02/20

عالي

209ص

خسروبيگي، هوشنگ

يوسفي، شهرام؛ نصيري، محمدرضا

197-209ص

خسروبيگي، هوشنگ استاد راهنما يوسفي، شهرام؛ نصيري، محمدرضا مشاور دانشگاه پيام نور، مركز تحصيلات تكميلي

نظام اداري ايالات در عصر سلجوقي مبتني بر تشكيلات اداري حكومت مركزي بود. نظام ايالات به مانند تشكيلات اداري مركزي اين دوره در واقع تداوم نظام اداري بود كه در ادوار گذشته نيز و در بين حكومت هاي پيش از سلجوقي نيز رواج داشت اما با تحولات و تغييراتي نيز مواجه شد. اين تحولات در نظام اداري ايالات تابع شرايط و ضروريات سياسي، مذهبي و اقتصادي اين دوره بود. نظام ايالات بر دوش صاحب منصباني استوار بود كه مستقيما از مركز و عموما با فرمان سلطان منصوب مي شدند و در واقع نماينذۀ حكومت مركزي به شمار مي رفتند. در مجموع مي توان با توجه به مناصب موجود در ايالات، ساختار اداري ايالات را به چهار دستۀ سياسي- اداري، قضايي- نظامي، مالي و مذهبي آموزشي تقسيم نمود. كاركرد صحيح مناصب ايالات نقش مهم و مستقيمي بر حيات سياسي و استمرار اقتدار دولت سلجوقي مي گذارد. در واقع مي توان جايگاه و اقتدار مناصب ايالات را الگويي دقيق و درست از اقتدار حكومت مركزي قلمداد نمود. در اين بين عوامل متعددي بر نقش و كاركرد نظام اداري ايالات و به تبع آن بر كاركرد و اقتدار مناصب تأثير گذارد. نفوذ سنت هاي قبيله اي، پيوندهاي سياسي و خانوادگي، رشد و گسترش مناسبات شهري و ... از جمله عوامل تأثير گذار بر روند اداري ايالات عصر سلجوقي بودند. اين تأثيرات موجب افزايش نقش برخي مناصب و تضعيف و محو برخي ديگر از مناصب در شهرهاي اين دوره شد. اين پژوهش ضمن بررسي ساختار اداري ايالات عصر سلجوقي با محوريت مناصب موجود در ايالات به عوامل مؤثر در تقويت و تضعيف آن ها نيز پرداخته است. مبناي نظري اين پژوهش بر محور سه جريان سياست، مدهب و اقتصاد و نقش آنها در ساختار اداري ايالات اين دوره كه از عناصر اصلي اقتدار حكومت مركزي نيز بودند شكل گرفته است.

34085