22261پ

Historical grounds of scientific evolution in the era of Imam Sadiqʹs (May peace be upon him) spiritual leadership

كارشناسي ارشد

تاريخ تشيع

مركز تهران جنوب

1394

1394/02/06

بسيارخوب

144ص

ايزدي، حجت‌الله

نجفي، كريم

137-141ص

Imam Sadiq (Peace be upon him), scientific evolution, science, the Umayyad era, Abbasid era.

دانشگاه پيام نور/مركز تهران جنوب

پژوهش حاضر كه با روش تاريخي و توصيفي انجام شده است، هدف اصلي آن بررسي تاثير زمينه هاي تاريخي و سياسي بر روند فعاليت هاي علمي حضرت امام جعفر صادق (ع) است. بر اساس مطالعات انجام شده، با وجود آثار و تحقيقات زيادي كه در زمينه ابعاد مختلف زندگي امام صادق (ع) تاليف شده، اما تقريباَ در هيچ كدام به تاثير سياست بر گسترش علوم در دوره امام صادق (ع) پرداخته و توجه نشده است، از اين رو در اين تحقيق اين ضرورت حس شده و به آن پرداخته شده است. مهمترين يافته هاي اين پژوهش (بر پايه فرضيه هاي تحقيق) به قرار زير است: دوران امامت امام صادق(ع) با فراز و فرودها و اوج و حضيض هايي مقارن بوده است. از مختصات بارز اين دوران مي توان به موارد زير اشاره كرد: جابه جايي هاي مكرر و تغيير زياد حكام و خلفاي بني اميه هشام بن عبدالملك،وليدبن يزيد عبدالملك، يزيد بن وليد، ابراهيم بن وليد بن عبدالملك و مروان بن محمد حكامي بودند كه پي در پي در اين دوران خلافت به آنها رسيد و اكثراَ هم با علويان ناسازگار بودند و نسبت به آن ها كينه داشتند. با كشته شدن مروان، فرمانروايي امويان نيز پايان يافت و خلافت به عباسيان منتقل شد. از آنجا كه بني اميه، در اين مدت گرفتار مشكلات سياسي فراوان بودند لذا فرصت برخورد با امام صادق (ع) را نداشتند و اين دوره، دوره مناسبي براي فعاليت هاي علمي حضرت بود. قيام هاي شيعي اواخر دوره اموي قيام زيد بن علي بن الحسين(ع) و قيام يحيي بن زيد قيامهايي بودند كه در زمان قدرتمندي امويان شكل گرفتند و با شهادت سران قيان به پايان رسيدند. در اين دوره، بني اميه قدرت داشت و حركات و فعاليت هاي امام صادق(ع) و يارانش با محدوديت مواجه شده بود. در دوره قدرت بني اميه، تلاش هاي علمي صحابه پيامبر(ص) و عالمان ديني گسترش مي يافت. در اين دوره، دانش تفسير به صورت روايي بوده و روش عقلي در تفسير هنوز رايج نشده بود. اما سياست بني اميه در اين دوران، نشر و تاييد مقالات و مكتوبات اسرائيلي بود چرا كه حكام اموي از آن مطالب در ترويج انديشه هاي سياسي خود سود فراوان مي بردند. نفوذ نصراني ها در دستگاه امويان از مهمترين اسباب گسترش اسرائيليات بود اما اهل بيت (عليهم السلام) به شدت با عقايد اهل كتاب و نشر اسرائيليات برخورد مي كردند. مكتب حديثي شيعه در اين دوران منحصر به نقل روايات از امامان (ع) بود و پشتوانه اين مكتب در دوران اموي امام باقر(ع) و امام صادق (ع) بودند. حاكمان عباسي مقارن امامت امام صادق(ع) عبارتنداز: سفاح و منصور كه بيشترين برخوردها و معارضات حضرت با خليفه دوم عباسي منصور دوانيقي بوده است. قيام نفس زكيه و خروج ابراهيم بن عبدالله از قيام هاي شيعي دوره عباسيان در زمان امام صادق(ع) بود. موضع امام صادق در برابر خلفاي اموي و عباسي، موضع اصلاح طلبانه بود و با وجود همه ناگواريها و احساس غم و اندوه امام از اين ماجراها، امام با مسلمانان همدردي مي كرد، هرگز امر به معروف و نهي از منكر و ارشاد خلق را رها نكرد، انديشه ها و آموزش هاي ظلم ستيزانه¬اش را گسترش مي داد و مردم را از درآميختن با ستمگران برحذر مي داشت و به خوبي رسالت امامت و هدايت مردم را ادا مي فرمود و در كنار اين وظيفه الهي، توسعه و تكوين علوم توسط امام صادق(ع) با كمك شاگردان و اصحاب ديندار و عالمش انجام گرفت. در اين دوره شاخه هاي مختلفي در مذهب تشيع شكل گرفت كه امام (ع) با همه اينها برخوردي اصلاحي داشت. اما اعتقادات باطل و فرقه هايي نيز در اين دوران رواج پيدا كرد و از آنجا كه مذهب اهل بيت (عليهم السلام) در برابر باطل، تاب نمي آورد امام صادق(ع) نيز در برابر آنها ايستاد و كفر و انحرافشان را بر ملا ساخت و از آنها برائت جست فرقه هايي مانند غاليان و فرقه ..... از اين دسته ها بودند. متكلمان، معتزله، خوارج(حروريه)، زنادقه، تصوف، مرجئه و قدريه نيز همگي از شاخه ها و فرقه هايي بودند كه امام با هر كدام به شيوه و روش خاص خود برخورد داشتند و وجود همين ها و روشنگري هاي امام، باعث رشد و گسترش دامنهاي از علوم اسلامي و ديني شد.

1395/05/26

33700