22256پ

A comparative survey in the study of administrative organization of Iran during the Afsharieh an​d Zandiyeh era

كارشناسي ارشد

تاريخ ايران دوره اسلامي

مركز تهران جنوب

1393

1393/11/29

عالي

569ص

ادريسي، مهري

خسرو بيگي، هوشنگ

553-567ص

Afsharieh, Zandieh, administrative organization, the 12th century AH, Manaseb

دانشگاه پيام نور/مركز تهران جنوب

دستگاه اداري همواره يكي از اركان اصلي همه نظام هاي سياسي به شمار مي رود. عملكرد چنين دستگاهي مي تواند نتايج قابل توجهي در تداوم و بقاي نظام هاي سياسي داشته باشد. ابهاماتي كه در ساختار اداري و ديواني ايران در دوره افشاريه و زنديه موجود است از يك سو و نيز تعداد معدود پژوهش هاي معاصر از سوي ديگر سبب گرديد تا در اين پايان نامه ضمن توضيح نظام و تشكيلات اداري ايران در دوره افشاريه و زنديه، به بررسي تطبيقي ساختار اين تشكيلات در دوره هاي ياد شده پرداخته و با استفاده از اسناد و منابع موجود در قرن 12 هجري ، توصيف و تحليل گزارشات مختلف و متعدد در اين باره صورت پذيرد . اين پژوهش در پايان به اين نتيجه دست يافت كه ، الگوي ساختار اداري و ديواني و مناصب در دوره افشاريه و زنديه برگرفته شده از ساختار و تشكيلات اداري صفويه مي باشد. در دوره افشاريه بسياري از سنت ها، ساختار اداري و شيوه هاي حكومتي گذشته با رويكرد نظامي تجديد حيات يافت. عليرغم تمايل و تلاش نادر به ايجاد تغييرات جديد در ساختار اداري و ديواني كشور، تغييرات ايجاد شده جزئي بود و از تشكيلات عريض و پيچيده گذشته خبري نيست و بسياري از مناصب حذف يا در هم ادغام شدند. بي اعتنايي و يا بي تجربگي نادرشاه به تشريفات اداري موجب شد براي مدتي برخي مناصب حكومتي اهميت خود را از دست داده و بلاتصدي گذاشته شود. در عوض به دليل عنايت و علاقه ي او به امور نظامي، بسياري از مقامات و صاحب منصبان نظامي مورد توجه ويژه اي قرار گرفت. در طي حاكميت زنديان عليرغم امنيت وآرامش نسبي موجود، به علّت كوتاهي عمر اين سلسله چارچوب جديد و چندان روشني در اصول كشورداري و اداري به وجود نيامد. بسياري از نهادها و سازمان هاي اداري با همان دستورالعمل هاي گذشته به كار خود ادامه دادند. كريم خان تشريفات اداري را كنار گذاشت. در نتيجه از برخي مناصب و مقامات اداري – حكومتي در اين دوره نشاني نيست و يا با ساير مناصب اداري ديگر ادغام شدند. با توجه به ساختار حكومتي در ايندوره ، مقامات و مناصب و نهادهاي نظامي مورد توجه قرار گرفت. احياي مجدد برخي مناصب حكومتي و ديواني مانند وزير اعظم، قوللر آقاسي، ايشيك آقاسي، قورچي باشي، وكيل الرعايا و صدر از ديگر ويژگي هاي دوره زنديه محسوب مي شود.

1395/05/25

33678