PIR 174

زبان و ادبيات فارسي

93/6/31

فاطمه كاسي

علي تسليمي

راهنما، كاسي،فاطمه , مشاور، تسليمي،علي

بسياري از پژوهشگران و نويسندگان دوره هاي پسااستعماري ، با نقد و تحليل گفتمان هاي شرق شناسي به باز خواني آثار استعماري پرداخته اند . ايران شناسي نيز به عنوان يكي از شاخه هاي بنيادين شرق شناسي در آثار بسياري ازشرق شناساندر زمينه هاي مختلف به چالش كشيده شده است، كه از ميان اين آثار مي توان به رمان سرگذشت « حاجي باباي اصفهاني » نوشته جيمز موريه اشاره كرد . اين رمان از جمله آثاري است كه به زعم بسياري از ادبا و صاحب نظران ، گفتمان هاي شرق شناسي – استعماري را در ميان روايت هاي خود دروني كرده است، و نويسندگان بسياري به پيروي و تقليد از اين نوع ادبي ، با استفاده از گفتمان ها و روايت هاي آن در جهت آفريدن آثار شديدا انتقادي و مبالغه آميزادبي واجتماعي روي آورده اند ، كه گوياي تأثير پذيري اين آثار از گفتمان هاي بستر ساز و چيره ي شرق شناسي است، و اين آثار را به آثار شرقي شده تقليل مي دهد. نگارنده در اين پژوهش با بهره گيري از رويكرد توصيفي – تحليلي ، به بررسي رمان حاجي باباي اصفهاني و گفتمان هاي شرق شناسانه ي آن با توجه به بازتاب هاي استعاري خود و ديگري در مفهوم كلمه ي مليت و خصائص ملي ونگاه تقليل گرايانه به دين اسلام و همچنين بازتاب شرقي شدگي نسبت به مليت ايراني – شرقي ، دين اسلام و مسلمانان از طريق كلي گويي و ناهمزمان سازيو ايستا انگاري در آثار نويسندگان ايراني همچون محمد علي جمال زاده و رسول پرويزي پرداخته است. آنچه كه از خلال اين پژوهش به دست آمد اين است كه نويسندگاني همچون جمال زاده و پرويزي در دو مجموعه داستاني خود « يكي بود يكي نبود و شلوار هاي وصله دار » ، گاهي به طور مستقيم و گاهي غير مستقيم تحت تأثير گفتمان هاي يك سويه و مركز گرايانه ي شرق شناسي بوده اند، و خواسته يا ناخواسته در لايه هاي زيرين داستان هاي خود به تقابل دوتايي شرق و غرب كه شامل فرادستي و خود محوري غرب و تحقير شرق كه به عنوان ديگري هاي عقب مانده در نظر غربيان به حساب مي آيند ، دامن زده اند و به آثار شرقي شده تبديل شده اند.

33432