22217پ

The Study of Farsi Verbs Structure in Comparison with Their English Equivalences ( A Machine Translation View )

كارشناسي ارشد

زبانشناسي همگاني

مركز تهران جنوب

1389

1389/06/31

عالي

692ص

پيوست 109-684ص

سمائي، سيدمهدي

103-108ص

685-688ص

Syntax, Verb, Verb Ending, Verb Structure, Machine Translation, Structural Ambiguity, Lexical Ambiguity, Homonymy, Polysemy, Stripping Algorithm, Stem-based Method

دانشگاه پيام نور/مركز تهران جنوب

ترجمه ماشيني يكي جالبترين و جديدترين شاخه هاي زبانشناسي است كه به عنوان زير شاخه اي از زبانشناسي رايانه اي تعريف شده است. مترجم ماشيني با استخراج قواعدي صوري براي بخشهاي مختلف حوزه نحو زبان مقصد و تطبيق آن با همان حوزه در زبان مبدا، به صورت مجزا و قرار دادن تمام آن قواعد در كنار هم، نرم افزاري را براي ترجمه يك زبان به زبان ديگر تهيه مي نمايد. يكي از بخشهاي نحوي كه مورد بررسي و ترجمه حوزه ترجمه ماشيني قرار مي گيرد حوزه فعل است كه در آن فعلها در دو زبان مورد نظر از نظر دستوري تحليل و تطبيق داده شده و پس از تجزيه و ايجاد قواعد صوري دقيق به صورت يك نرم افزار نوشته مي شوند تا در كنار نرم افزارهاي ديگر حوزه هاي زبان به عنوان يك مترجم ماشيني مورد استفاده قرار گيرند. پژوهش زير با بررسي 100 فعل ساده انگليسي و معادل يابي آنها در زبان فارسي، سعي كرده است به سوالات زير پاسخ دهد: 1- آيا براي تمام مفاهيم فعلي موجود در زبان انگليسي و فارسي مي توان واژه پيدا كرد؟ در برابر افعال سادة انگليسي در فارسي از چه ساختارهايي استفاده مي شود؟ نسبت فراواني و ميزان زايايي ساختارها چگونه است؟ با توجه به سوالات فوق سه فرضيه زير در نظر گرفته شد: معمولاً براي تمام مفاهيم موجود در زبان انگليسي و فارسي واژه وجود دارد . افعال سادة انگليسي در هنگام ترجمه به فارسي صورت ‌هاي ساختاري متفاوتي همچون فعل ساده، فعل مركب، فعل حرف اضافه اي و مانند آن پيدا مي كنند. برخي ساختارهاي فعلي فارسي نسبت به گونه‌‌‌هاي مشابه فراوانتر و زاياترند مانند ساخت فعلي مركب كه از افزودن فعل كردن به واژة انگليسي ساخته مي شود : پارك كردن = to park 100فعل ساده انگليسي كه تقريبا همگي جزء فعلهاي پر كاربرد اين زبان به حساب مي آيند، به صورت تصادفي از متنهاي انگليسي انتخاب شدند. مشخصه‌هاي ساختاري و معنايي هر كدام با كمك فرهنگهاي لغت انگليسي مورد بررسي قرر گرفته و مناسبترين معادل فارسي براي هر كدام تعيين گرديد. معادلهاي فارسي نيز از نظر دستوري و حوزه معنايي مورد تحليل قرار گرفته و با همتاي انگليسي خود از نظر حوزه معنايي و محدودت‌هاي صرفي مطابقت داده شدند. سپس فعلهاي انگليسي به همراه معادلهاي فارسي خود در قالب جداول مجزا به ستاكهاي سازنده خود تجزيه شده و به صورت يك الگوريتم در نوشتن يك نرم افزار ترجمه مورد استفاده قرار گرفتند. تحليل داده‌هاي جمع آوري شده بيانگر نتايج زير بود: 1- با توجه به بررسيهاي انجام شده بر روي بخشي از فعلهاي ساده انگليسي كه در اين تحقيق به آنها پرداخته شده مي توان گفت كه تقريبا براي تمام مفاهيم موجود در زبان انگليسي واژه جداگانه و گاه واژه‌هاي مختلفي وجود دارد كه براي تمامي آنها معادل يا معادلهايي را در فارسي مي توان يافت؛ اگرچه حوزه معنايي هر فعل انگليسي با معادل فارسي آن در برخي موارد كاملا برابر نيست و گاه تفاوتهايي در تعداد و نوع مشخصه‌هاي معنايي دو معادل ديده مي شود، به صورتي كه هر كدام از معادلها ممكن است در هر زبان از وسعت معنايي و كاربردي متفاوتي برخوردار باشند و در نتيجه در پاره‌اي موارد معني يكي دقيقاً منطبق بر ديگري نباشد امّا مي توان براي هر فعل در انگليسي معادلي در فارسي يافت؛ پس فرضيه اول قابل اثبات است. طبق فرضيه دوم، با استناد به اغلب منابع فارسي و با در نظر گرفتن 100 فعل مورد بررسي در تحقيق مي توان به اين نتيجه دست يافت كه ميزان فراواني افعال بسيط در زبان فارسي نسبت به انگليسي كمتر است؛ بنابراين بيشتر فعلهاي انگليسي وقتي به زبان فارسي ترجمه مي گردند معادلي با ساختارهاي متفاوتي چون فعل مركب، فعل مشتق و غيره مي گيرند، به صورتي كه حتي در برخي موارد معادل فارسي يك فعل انگليسي در صورت ساده بودن نيز ممكن است با ساختاري ديگر چون ساختار مركب جايگزين گردد. با توجه به معادل‌يابي كه براي 100 فعل مورد بررسي در تحقيق زير انجام شد، فرضيه سوم مورد تأييد قرار گرفت، چرا كه در هنگام معادل‌يابي اين نتيجه حاصل گرديد كه ميزان فراواني و زايايي ساختار مركبي كه از تركيب يك عنصر غير‌فعلي و فعل "كردن" به وجود مي آيد به مراتب بيشتر از بقيه ساختار‌ها به خصوص ساختار ساده فعل در زبان فارسي است، به صورتي كه حتي گاهي بقيه ساختارها با اين ساختار قابل جايگزيني بوده و در پاره‌اي موارد ساختار جايگزين شده در زبان عاميانه مصطلحتر به نظر مي آيد.

1395/02/13

31910