22106پ

Clarifying the effect of prophetic revelation on the prophet of islam (pbuh)s percept based on fundament als of transcendental wisdome

دكتري تخصصي

كلام گرايش فلسفه دين

مركز تحصيلات تكميلي

1394

1394/10/29

خوب

173ص

اخلاقي، مرضيه

علم الهدي، سيدعلي

166-171ص

The Prophet, Revelation, Intellect, Knowledge, Error and mistake, Infallibility, Impact.

دانشگاه پيام نور/مركز تحصيلات تكميلي

درباره تأثير وحي بر ادراكات پيامبر اسلام(ص) و گستره عصمت نبي(ص) از جنبه علمي دو نظر وجود دارد گروهي با استناد به شخصيت پيامبر اسلام(ص) قائل به دو جنبه الهي و بشري براي او مي‌شوند و با تفكيك اين دو جنبه، دو نوع معرفت براي او تصور مي‌كنند: يكي معرفت عاري از خطا و اشتباه كه همان معرفت وحياني است و ديگري معرفتي كه بسان معرفت ساير ابناء بشر همراه خطا و اشتباه مي‌باشد. از اين منظر، معرفت نوع اول خارج از نقد و بررسي است اما معرفت دوم بسان هر معرفت بشري ديگري امكان سهو و خطا در آن وجود دارد. فلذا نتيجه مي‌گيرند كه همه معارف پيامبر وحياني و كامل نيست. ولي گروه دوم معتقدند كه همه معارف پيامبر اعم از وحياني، عقلي، خيالي و حسي كامل است.در اين پژوهش با بررسي آراء ملاصدرا فيلسوف بزرگ اسلامي و اصول فلسفي او نظريه دوم به اثبات رسيده است. ملاصدرا با تكيه بر اصول فلسفي خود نظير:اصالت وجود، حركت جوهري، اتحاد عاقل و معقول و اندكاك مراتب مادون در مراتب بالا و ...ثابت مي‌كند كه تفكيك بين جنبه‌هاي معرفتي نبي(ع) امكان‌پذير نبوده بلكه بر اساس انسان‌شناسي او جوهر و حقيقت انسان، نفس اوست كه در مرحله وحداني خود حامل كل قوا مي‌باشد و مراتب مختلف معرفت از وهم و حس و خيال و عقل تا معرفت وحياني در مراتب مختلف نفس ، با يك هيات واحد موجود بوده و نفس با سير خود در مراتب عالي از مراتب مادون غافل نيست.با توجه به يافته‌هاي اين پژوهش و براساس اصول فلسفي ملاصدرا مي‌توان گفت كه خطا و اشتباه در هيچ‌يك از ادراكات پيامبر راه نداشته است چراكه پيامبر بعد از تحول جوهري و اتصال به عقل فعال، حقايق عالم را از منبع لايزال الهي دريافت مي‌كند و همان حقايق در قواي مختلف معرفتي او تجلي مي‌يابد به‌طوري‌كه عقل، حس و خيال او هرچند بشري و از قواي بشري هستند اما در پرتو وحي به عالي‌ترين نقطه كمال خود راه مي‌يابند و درنتيجه پيامبر در شنيدن، ديدن، لمس كردن، تخيل و غيره سهو و اشتباه نمي‌كند و در هر امري با عين واقعيت مرتبط است و با علم حضوري حقايق را مي‌يابد.ملاصدرا ثابت مي‌كند كه هرچند افراد انساني به‌حسب فطرت اولي متماثلند اما آن‌ها پس از ممارست در اعمال و مباشرت در افعال و حصول ملكات اخلاق حسنه، به‌حسب فطرت ثاني مختلف الحقيقه مي‌‌شوند و نبي اسلام(ص) با صيرورت جوهري، شايسته دريافت وحي الهي مي‌شود و لذا تفاوت نوعي با انسان‌ها عادي پيدا مي‌كند . نتيجتاً جنبه بشري او به عالي‌ترين نقطه تكامل مي‌رسد و قياس معرفت او با سايرين نادرست و قياسي مع‌الفارق است.

1394/12/11

29947