22086پ

The Justification Method of the Theological Propositions in Mulla Sadra Philosophy

دكتري تخصصي

فلسفه دين

مركز تحصيلات تكميلي

1394

1394/09/30

عالي

260ص

علم الهدي، سيدعلي

پي كاني، جلال

244-255ص

Mulla Sadra, episteme, knowledge, Zagzebski, Plantinga, religious beliefs, virtue epistemology, reliabilism,

دانشگاه پيام نور/مركز تحصيلات تكميلي

مباني وجودشناختي و معرفت شناختي فلسفة ملاصدرا اقتضاي آن را دارد كه مدل توجيه در گزاره هاي الهياتي به گونه اي باشد كه عوامل دروني و بيروني مؤثر بر ايجاد، كسب و شكل گيري باور را به عنوان يكي از شروط توجيه باورها براي وي به رسميت بشناسد.انديشمندان مسلمان علم را تصديق علمي يا همان قول جازم مطابق واقع مي دانستند. باور هر گونه اعتقاد جازم است ولي باور موجه و مطابق با واقع نزد ايشان علم است كه به روش حضوري و حصولي كسب مي شود. در مبحث توجيه تصور غالب بر اين است كه روش فلاسفة اسلامي از جمله ملاصدرا، مبناگروي سنتي است. در حالي كه از اصول اساسي و نظام فلسفي ملاصدرا استنباط مي شود او از مبناگروي سنتي عدول كرده و احتمالاً رويكرد مبناگروي تعديل شده و يا برون گرايي را در مقام اثبات اتخاذ كرده است. طبق نظريه معرفت شناسي ملاصدرا، رابطة نفس با علم، اتّحاد وجودي است و خروج تدريجي نفس از قوه به فعل و شدت يافتن آن با انديشه و معرفت تحقق پيدا مي كند و هر مرتبه كه بالاتر مي رود به صور علمي كامل¬تري از حيث تجرّد دست مي يابد، پس مرتبة وجودي نفس بر نوع معرفت مكتسبه تأثير دارد. اتّحاد وجودي ميان نفس و صور علمي موجب مي شود هر معرفت بر نفس بيافزايد و وقتي نفس با معرفت قبلي متّحد شد، كامل¬تر مي گردد و مي تواند صور علمي مجردتري را دريافت كند و كم كم زمينة كسب باور صادق در نفس ايجاد مي شود. طبق نظرية حركت جوهري، نفس تدريجي الحصول است. پس معرفت تدريجي الحصول است. هر چه نفس كاملتر، صور ادراكي مكتسبه نيز كاملتر. همچنين به علت اتّحاد وجودي نفس با قوا، نفس در بالاترين مراحل كمالي، مجهز به كاملترين قواي ادراكي مي شود كه باور صادق را دريافت مي كند. ملاصدرا فرايندهاي حصول معرفت را با توجه به قواي ادراكي مؤثر بر حصول معرفت به سه فرايند حسّ، خيال و عقل تقسيم مي كند و فرايند عقلي را مشتمل بر دو فرايند برهان وكشف و فرايند كشفي را مشتمل بر دو فرايند وحي و الهام مي داند و از نظر او درجة اعتمادپذيري هر يك از اين فرايندها متفاوت از ديگري است و درجة اعتمادپذيري فرايند بر حصول باور صادق مؤثر است. استفاده از فرايندهاي برهان و كشف و وحي و الهام وابسته است به ويژگي هاي فاعل شناسا، بنابراين علاوه بر فرايند، بستر و زمينة شكل گيري باور بر حصول باور صادق مؤثر است. در نتيجه مي توان ادعا كرد؛ ملاصدرا علاوه بر ماهيت باور، به ويژگي¬هاي فاعل شناسا و فرايندهاي حصول باور و كاركرد قواي ادراكي در حصول معرفت به عنوان عوامل غيرمعرفتي و بيروني توجه دارد. نظريه هاي معرفت شناسي اي كه معتقدند؛ علل بيرون از باور در شكل گيري و ايجاد باور مؤثرند، در زمرة نظريه هاي معرفت شناسي برون گرايانه قرار مي گيرند. يكي از مهمترين نظريه هاي معرفت شناسي برون گرايانه، نظرية اعتمادگرايي فرايندي و قوا و اعتمادگرايي مبتني بر فضيلت است. البته قابل توجه است نظريه هاي فضيلت گرايانه را مي توان رويكرد سومي در نظر گرفت كه مؤلفه هاي اصلي نظريه هاي درون گرايانه و برون گرايانه در آنها اخذ شده است.

1394/11/14

28955