21958پ

The mediating role of Self-Knowledge processes , Self Control and Big Five Factor personality in relationship between stresss and Anxiety, Depression and Physical Symptoms in stressful jobs

دكتري

روانشناسي عمومي

مركز تحصيلات تكميلي

1394

1394/06/30

عالي

247ص

قرباني، نيما؛علي پور، احمد

فرزاد، ولي الله

211-219ص

integrative self-knowledge, mindfulness, self control, five factors of personality, perceived stress, job stress, anxiety, depression, and physical symptom

دانشگاه پيام نور/مركز تحصيلات تكميلي

هدف:پژوهش حاضر با هدف بررسي نقش واسطه‌اي فرايندهاي خودشناختي (خودشناسي انسجامي و بهشياري)، خودمهارگري، و پنج عامل شخصيت در رابطه استرس با اضطراب، افسردگي و علائم جسمانيدر دو جامعه آتش‌نشان‌ها و روساي بانك‌ها انجام شد.روش: نمونه آتش‌نشان‌ها با تعداد 217 نفر، و نمونه روساي بانك‌ها با 287 نفر، در سه مرحله، با ميزان استرس شغلي كم تا زياد، به پرسشنامه‌هاي خودشناسي انسجامي، بهشياري، خودمهارگري، پنج عامل شخصيت، استرس ادارك شده و عيني، اضطراب، افسردگي و چك ليست علائم جسماني پاسخ دادند.يافته‌ها:نتايج اين مطالعه نشان داد در هر دو نمونه آتش‌نشان‌ها و روساي بانك‌ها، اثر غير‌مستقيم استرس ادراك‌شده بر اضطراب، افسردگي، و علائم جسماني، به‌واسطه فرايندهاي خودشناختي(خودشناسي انسجامي و بهشياري)، و خودمهارگري، از ضريب مسير مستقيم استرس ادراك‌شده بر اضطراب، افسردگي و علائم جسماني، كمتر است، كه اين تأييد‌كننده نقش واسطه‌اي متغيرهاي خودشناسي و خودمهارگري مي‌باشد، ولي در آتش نشان ها نقش واسطه اي تعامل خودشناسي انسجامي و خودمهارگري منجر به بيشترين ميزان كاهش اثر استرس ادراك شده بر اضطراب، افسردگي و علائم جسماني مي شود، در واقع خودمهارگري بالا در تعامل با خودشناسي انسجامي بالا منجر به بيشترين كاهش ضريب مسير مي‌شود. در مدل روساي بانك‌ها، خودمهارگري بالا از طريق بهشياري و خودشناسي انسجامي بالا منجر به بيشترين ميزان كاهش اثر استرس مي گردد، كه اين تفاوت مي‌تواند با ماهيت مشاغل آتش‌نشاني و مديريت بانك مرتبط باشد. در هر دو جامعه استرس شغلي از‌طريق استرس ادراك‌شده با اضطراب، افسردگي، علائم جسماني و متغيرهاي واسطه‌اي ارتباط دارد، كه اين امر مي‌تواند بر اهميت ذهني بودن استرس تاكيد كند. درمدل نهايي، نقش واسطه اي پنج عامل شخصيت، اتش‌نشان‌هايي كه از نورزگرايي پايين و وظيفه شناسي بالا برخوردار بودند در برابر استرس مقاومت بيشتري نشان دادند، ولي درمدل روساي بانك ها، تعامل نورزگرايي پايين، برون گرايي و وظيفه شناسي بالا منجر به كاهش اثر استرس ادراك شده مي‌شود. در نهايت بررسي اثر فراسوي فرايندهاي خودشناختي روي عامل‌هاي شخصيت، نشان‌داد در آتش‌نشان‌ها مهم‌ترين متغير، فراسوي عامل‌هاي نورزگرايي و وظيفه‌شناسي، خودشناسي انسجامي مي‌باشد. درروساي بانك‌ها نيز تاثير عامل‌هاي شخصيتي در تعامل با خودشناسي انسجامي بيشتر شده و ضريب مسير استرس با اضطراب، افسردگي و علائم جسماني كاهش بيشتري نشان مي‌دهد. بررسي اين مدل در اندازه گيري مكرر نشان داد در مدل نهايي آتش‌نشان‌ها دو عامل شخصيت در حضور فرايندهاي خودشناختي و خودمهارگري حذف شد و بيشترين كاهش اثر استرس با نقش واسطه اي فرايندهاي خودشناختي و خودمهارگري ارتباط داشت. درمدل اندازه گيري مكرر روساي بانك‌ها، باوجود حضور عامل‌هاي شخصيت در مدل نهايي، نقش واسطه‌اي آنها از‌طريق فرايندهاي خودشناختي بوده و رابطه مستقيمي بين اين عامل‌ها و اضطراب، افسردگي و علائم جسماني بدست نيامد، كه اين نيز مي‌تواند در تاييد اثر فراسوي فرايندهاي خودشناختي روي عامل هاي شخصيت در نقش واسطه‌اي آنها باشد.نتيجه‌گيري: در نهايت يافته‌هاي اين مطالعه بيانگر نقش واسطه‌اي فرايند نظم‌دهي گرايش‌هاي شخصيتي به‌عنوان صفات بنيادي، و همچنين قابليت تشخيص آنها توسط خود فرد به‌عنوان فرايند خودشناختي، در ارتباط بين استرس و اضطراب، افسردگي و علائم جسماني مي‌باشد.

1394/09/03

28166