122050/ 163

A comparative study criteria and the mass media in jurisprudence and international conventions

كارشناسي ارشد

فقه و مباني حقوق اسلامي

دانشگاه پيام نور قم

1393

268ص.

محمد جواد موسوي زاده

محمدرضا ضميري

ص.: 254-267.

mass media , jurisprudenc , the International conventions , freedom of expression , limitations

پ استاد راهنما موسوي زاده، محمدجواد , پ استاد مشاور ضميري، محمدرضا

مسألۀ جرم رسانه ها از موارد محدوديتهاي آزادي بيان است .تحقيق حاضر تلاشي است جهت تطبيق ملاكها وموارد جرم رسانه ها در فقه باكنوانسيونهاي بين المللي.با توجه به اينكه رسانه ها در دنياي كنوني از مهمترين ابزار اطلاع رساني مي باشند لذا داراي قواعد وهنجارهايي هستنند كه تخلف از آنها به جرم رسانه ها مي انجامد.جرم رسانه ها در فقه اگر چه به معني واقعي كلمه وجود ندارد ولي باتوجه به اينكه فقه به افعال مكلفين توجه دارد و دستورهايي براي بهبود ارتباط بين انسانها دارد و رسانه هم از ابزار ارتباط بين انسانها وبه نوعي زبان انسانها به شمار مي رود لذا مي توان اين دستورها رابه رسانه ها نيز تعميم داد.قواعدي چون «لاضرر»،و «معاونت بر اثم »از جمله منابع فقهي جرم رسانه ها به شمار مي روند.در كنوانسيونهاي بين المللي نيز قواعدي حاكم بر رسانه هاي گروهي وجود دارد.«اصل آزادي بيان »از مهمترين اصولي است كه رابطۀ تنگاتنگي با جرم رسانه ها دارد كه هم موردقبول اسلام است وهم در حقوق بين الملل پذيرفته شده است؛البته با قيودومحدوديتهايي.كه موارد اين محدوديتها تحت عنوان جرايم رسانه اي به آن پرداخته شده است.جرايم رسانه ها در فقه وكنوانسيونهاي بين المللي به سه دسته:جرايم عليه مقدسات،جرايم عليه اشخاص وجرايم عليه امنيت ونظم عمومي تقسيم بندي شده است كه از جمله موارد جرايم عليه مقدسات در فقه ، توهين به مقدسات وساب النبي مي باشد. بحث ارتداد نيز از جمله مواردي است كه در رابطه با جرايم عليه مقدسات، مطرح شده است. در مورد جرايم عليه اشخاص نيز مواردي چون افترا،توهين، قذف،نقض حريم خصوصي و ...مي باشد و جرايم عليه امنيت ونظم عمومي نيز شامل مواردي چون افشاي اسرار و اخلال در نظام،شايعه سازي، افساد في الارض و...مي باشد كه در فقه مجازاتهايي براي مرتكبين اين جرايم در نظر گرفته شده است. از جمله موارد جرم رسانه ها عليه مقدسات در كنوانسيونها ممنوعيت توهين به مذاهب مي باشد .جرايم عليه اشخاص نيز مواردي چون افترا، توهين، نقض حريم خصوصي و...و جرايم عليه امنيت نيز مواردي چون جنگ نرم و...مي باشند كه در قوانين كشورها مجازاتهايي براي مرتكبين در نظر گرفته شده است. اگر چه موارد جرم رسانه ها در فقه وكنوانسيونها تا حدودي باهم شباهت دارندولي ملاكهاي جرم رسانه ها در فقه وكنوانسيونها با هم متفاوت است؛ بدين صورت كه در جرم انگاري فقهي جرم رسانه ها در كنوانسيونهاي بين المللي تنها به دو حق؛يعني حق فرد و جامعه توجه كرده اند؛ در صورتي كه در اسلام حق سومي نيز متصور است و آن،حق خالق جهان وانسان است. و اينكه در حقوق بين الملل تنها جنبۀ مادي و نظم عمومي جرم در نظر گرفته شده است ولي در فقه هم به جنبۀ مادي وهم ديني واخروي وهم فردي توجه شده است . اين تحقيق شامل يك مقدمه و چهار فصل مي باشد كه هر فصل شامل چند گفتار وهر گفتار شامل چند مبحث مي باشد كه در پايان هر مبحث يك نتيجه گيري آمده است .

2/9/94

الهام تقي

28129