PIR 96

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

پيام نور رشت

91/04/21

مريم حيدري

علي لاغر فيروزجايي

حيدري،مريم , لاغر فيروزجايي،علي

طنز يكي از انواع ادبي است كه نويسنده در آن علل و مظاهر واپس ماندگي و معايب و مفاسد و نارواييهاي دردناك جامعه را، به قصد اصلاح، با چاشني خنده، به طور برجسته و اغراق‏آميز و همراه با اشاراتي به وضع زندگي عامّه ي مردم بيان مي‏كند. كيومرث صابري فومني(مشهور به گل آقا) با انتشار طنز در ستون دوكلمه حرف حساب روزنامه اطلاعات در اوايل دهه ي شصت و نشريه ي طنز گل آقا در اواخر دهه ي شصت و دهه ي هفتاد خورشيدي به عنوان يكي از چهره هاي شاخص جريان طنز معاصر فارسي مورد توجه است. در اين پايان نامه پس از تبيين كليّات پژوهش در فصل اول، در فصل دوم به مباني نظري پژوهش پرداخته مي شود. فصل سوم به زندگينامه اختصاص يافته است، در فصل چهارم به عنوان تجزيه و تحليل داده ها (بخش عمده ي پژوهش) به تحليل مضمون و ساختار آثار طنز منتشر شده در گل آقا پرداخته مي شود. در فصل پنجم نيز نتيجه ها و يافته هاي پژوهش آورده مي شود و درستي يا نادرستي فرضيه ها با استناد به يافته ها بررسي مي شود.نگارنده با استناد به يافته هاي كيفي و كمّي بدين نتايج دست يافته است: انواع طنز گل آقا شامل شعر (مثنوي، قصيده، رباعي و دوبيتي، غزلواره، شعر نو و شعر سپيد) داستان، نثر و نمايشنامه مي شود كه در مجموع طنزپردازان گل آقا نسبت به شعر و نثر طنز بيشتر از داستان توجه داشته اند و در مورد نمايشنامه ي طنز تنها چند مورد معدود منتشر شده است؛ از منظر عوامل طنزآفرين به ترتيب عوامل اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و عوامل سياسي بيشترين تا كمترين عوامل بوده اند؛ علاوه بركيومرث صابري، عمران صلاحي، ابوالفضل زرويي نصرآباد، ابوتراب جلي، منوچهر احترامي و غلامرضا روحاني از طنزپردازان اصلي گل آقا به شمار مي آيند؛ طنز گل آقا از بين طنزپردازان پيشين فارسي متأثّر از علي اكبر دهخدا و صادق هدايت و از بين طنزپردازان مشهور جهان شخصيت هاي گل آقا و شاغلام به شخصيت هاي رمان دون كيشوت سروانتس نزديك هستند و بالاخره اينكه طنز فارسي بعد از انقلاب اسلامي، چنان با نام گل آقا آميخته است كه دوره ي كامل نشريه گل آقا در بردارنده ي بهترين نمونه هاي طنز اين دوره بوده است و بررسي اين طنز بدون آشنايي به وضعيت سياسي و اقتصادي كشور در زمان انتشار آن، ناممكن مي نمايد.

27502