20149پ

The Status of History Books in the Time of Shah AbbasI in Safavid Historiography

دكتري

تاريخ

مركز تحصيلات تكميلي

1393

1393/09/25

خوب

326ص

ادريسي، مهري

نصيري، محمدرضا؛ عليزاده مقدم، بدرالسادات

316-322ص

دانشگاه پيام نور/ مركز تحصيلات تكميلي

تحولاتي كه در زمينه هاي سياسي، مذهبي، اجتماعي و ديواني در دوران پادشاهي نسبتاً طولاني شاه عباس اول (996-1038 ه. ق) رخ داد، مسير حركت تاريخ نويسي را به‌سوي نوعي تمركز و تثبيت در سبك و روش فراهم آورد. در اين برهه زماني، تواريخ سلسله‌اي مانند خلاصة التواريخ، نقاوة الآثار، روضة الصفويه، تاريخ عالم آراي عباسي، تاريخ عباسي، تاريخ قزلباشان، فتوحات همايون و تواريخ محلي همچون تاريخ گيلان، احياءالملوك و شرفنامه در تداوم سنت تاريخ نويسي، نوشته شد. برخي از اين تواريخ، با استناد به اسناد و نامه‌هاي ديواني، توسط وقايع نگاراني از رده منشيان، ديوان سالاران و يا منجمان درباري كه خود نزديك به كانون قدرت سياسي و شاهد عيني رويدادها و جريان‌هاي زمان خود بوده‌اند، به رشته تحرير درآمدند. پژوهش حاضر با هدف تعيين ميزان تغييرات حاصله در سنت تاريخ‌نويسي دوره شاه عباس اول، متون مذكور را با استفاده از برخي جنبه‌هاي نقد تاريخي، شامل زندگي‌نامه مؤلفان، شكل شناسي و تحليل محتوايي، ديدگاه‌هاي هر يك درباره مضامين مختلف، امتيازات هركدام به لحاظ موضوعي و شيوه تاريخ نويسي و... مورد بررسي قرار داده است. از سوي ديگر سعي بر اين بوده كه با مقايسه‌ تطبيقي سبك و روش تاريخ نگاري اين آثار و توضيح شباهت‌ها و تفاوت‌ها، ميزان تأثير و تأثرات آن‌ها بر يكديگر مشخص شود و نهايتاً به اين پرسش پاسخ دهد كه تواريخ عصر صفوي در زمان شاه عباس تا چه حد توانست از پوسته‌ي گرته‌برداري و سبك سنتي خارج شده، به شيوه‌اي نوين در اين مقوله دست بيابد.اين پژوهش با روش مقايسه تطبيقي منابع مورد نظر و تحليل اطلاعات و گزارش‌ها، بر آن است كه برخلاف ديدگاه محققان امروزي مبني بر تداوم تاريخ نگاري عصر شاه عباس اول بر روال سنت پيش از خود كه بدون هيچ توجهي به مناسبات علي و معلولي رويدادها و محدود به شيوه‌ي روايي نگارش يافته‌اند، به اين نتيجه دست يافته است كه تاريخ نگاري عصر شاه عباس اول، ضمن حفظ بخشي از ميراث سنت تاريخ نويسي گذشته، در برخي از زمينه‌هاي تاريخ نگاري به‌طور نسبي گام‌هايي به‌سوي نوآوري داشته است.

1393/12/18

25944