19795پ

Thesis Submitted for the award of Ph.D Geography and Urban Planning Department of Geography

دكتري

جغرافيا و برنامه ريزي شهري

مركز تحصيلات تكميلي

1393

07/08/1393

عالي

246ص

رهنمايي ، محمد تقي ؛ فرهودي، رحمت الله

طالشي، مصطفي

236-229ص

higher education institutions, academic institutions, decentralization, space recovering, spatial organizing, metropolitan Tehran

دانشگاه پيام نور/مركز تحصيلات تكميلي

تهران شهري است كه بيش از نيم ميليون دانشجو در دانشگاههاي آن تحصيل مي كنند. اين جمعيت دانشجويي چه از نظر فضاي آموزشي و زيستي و چه فضاهاي تبعي مورد نياز خود، به اندازه جمعيت تعدادي از مراكز استان ها نيازهاي فضايي ، خدماتي و پشتيباني دارند. از همين روست كه حضور ظاهري اين جمعيت دانشجويي چشمگير نيست، اما نيازهاي واقعي آنان در سطح كلان شهر تهران بسيار ملموس تر و محسوس تر مي نمايد. اين رساله در صدد آن است، نقش تمركزگرايي آموزش عالي در تهران و تمركززدايي از آن را مورد بررسي قرار داده و از نتايج آن براي تصميم گيري كلان سياسي بهره گيري نمايد. تهران در بستر جغرافيايي خود با مشكلات بسياري در زمينه تمركز گرايي روبرو مي باشد، بر اساس شاخص هاي تمركز ، 21/16 درصد جميعت ، 2/52 سپرده هاي بانكي ، 34 درصد محصول ناخالص داخلي، 75/26 درصد بخش صنعت، 15 درصد صنايع و معادن، 4/33 درصد خدمات عمومي و 67/11 درصد مراكز آموزش عالي كشور را در خود متمركز كرده است. يافته هاي پژوهش نشان مي دهد، تمركز زدايي آموزش عالي از شهر تهران، تا حدي مي تواند بر ساماندهي فضاهاي شهري تاثير مثبت داشته باشد. جميعت دانشجويي شهر تهران در سال 91، 509999 نفر ، و مجموع فضاهاي آموزشي و كالبدي دانشگاه ها بيش از 190 هكتار مي باشد كه سهمي معادل 5/ درصد فضاهاي شهري و 35 درصد فضاهاي آموزشي كشور را به خود اختصاص داده است. با توجه به اينكه بيشتر دانشگاههاي تهران در منطقه 6 و نواحي مجاور آن كه از مناطق آلوده با بار ترافيكي سگين تهران مي باشد، استقرار يافته اند، لذا تمركز زدايي آموزش عالي از اين شهر مي تواند علاوه بر كاهش آلودگي هوا سبب كاهش بار ترافيك و كاهش مشكلات زيست محطيي گرديده وضمن باز يافت فضاهاي شهري، دسترسي به خدمات شهري را نيز تسهيل نمايد.اين تحقيق از نوع كاربردي با رويكرد توصيفي- تحليلي است.براي سنجش و ارزيابي نظر اقشار دانشگاهي ،360 پرسنامه بين اقشار دانشگاهي توزيع گرديد . براي بررسي مطالعات آسيب شناسي تحقيق از مدل swot¬ استفاده گرديد. يافته هاي حاصل از پرسشنامه نشان مي¬دهد كه تمركز زدايي اموزش عالي تاثير مطلوب و سازنده¬اي بر ابعاد اقتصادي ، اجتماعي ـ فرهنگي و محيطي-كالبدي شهر تهران دارد و به طور كلي تمركز زدايي آموزش عالي از اين شهر، باعث كاهش فشار بر محيط و كالبد شهر تهران مي گردد.بر اساس شاخص هاي مكان يابي دانشگاه ها و مطالعات اوليه ، چهار شهر فيروز كوه و دماوند، هشتگرد و ورامين به عنوان مكان هاي پيشنهادي جهت استقرار بخشي از فعاليت هاي دانشگاهي شهر تهران انتخاب شدند تا نقش تمركززدايي ازاين شهر را بعهده گيرند.

28/11/1393

25311