تبيين جامعه شناختي تاثير فرايند نوسازي بر ساختار و كاركرد خانواده و مسائل ناشي از آن ( مقايسه خانواده¬هاي شهري و روستايي در استان مازندران)

در ايران، نهاد خانواده در چند دهه ي اخير عمدتاً به دليل مولفه هاي نوسازي، سبب تغييرات مهمي شده كه اين تغييرات، مسائلي را در برابر ساختار و كاركرد سنتي خانواده ايراني قرار داده است. آن چه در اين پژوهش مد نظر است، بررسي تغييرات ساختاري و كاركردي خانواده در بستر فرايند نوسازي و مسائل ناشي از آن در استان مازندران است.نوع‎ تحقيق، كمي و روش، پيمايشي است. جامعه آماري، را تمامي سرپرستان خانوار در مناطق شهري و روستايي ساكن در استان مازندران تشكيل مي دهند كه براساس سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390، تعداد آن‌ها 931002 خانوار مي‌باشد. حجم نمونه، 400 نفر مي باشد. براساس روش نمونه‌گيري خوشه اي چند مرحله اي، سهم خانوارهاي شهري و روستايي لحاظ شده است.يافته ها نشان داد كه تفاوت معناداري بين ميانگين متغيرهاي نوع خانواده، ساختار قدرت و نگرش به فرزندآوري نقاط شهري و روستايي وجود دارد. بر اين اساس، روستاييان نسبت به شهري ها ميزان بيشتري از ويژگي هاي فوق را در زندگي برخوردارند. هم چنين، ميانگين استقلال خواهي زنان و نگرش و رفتار باروري در بين شهري ها از روستاييان بيشتر بوده است و اين تفاوت به لحاظ آماري نيز معنادار مي باشد و نيز بين ميانگين متغيرهاي روابط خويشاوندي، نگرش به ازدواج و سن ازدواج تفاوت معناداري به لحاظ آماري وجود ندارد.هم چنين، يافته ها نشان داد كه در نقاط شهري، رابطه بين فرايند نوسازي و كاركرد حمايتي و مراقبتي معني دار است. اما، در نقاط روستايي رابطه بين فرايند نوسازي و كاركرد حمايتي و مراقبتي معني دار نيست. درباره رابطه بين دو متغير فرايند نوسازي و كاركرد عاطفي نيز، شاهد عدم ارتباط بين اين دو متغير در نقاط شهري و نيز نقاط روستايي هستيم. نهايتا اين كه يافته ها نشان داد كه در نقاط شهري، رابطه بين فرايند نوسازي و تساهل به طلاق و نيز عدم وفاداري به همسر معني دار است. اما، در نقاط روستايي رابطه بين فرايند نوسازي و تساهل به طلاق و نيز عدم وفاداري به همسر معني دار نيست. درباره رابطه بين دو متغير فرايند نوسازي و اختلافات خانوادگي نيز، شاهد عدم ارتباط بين اين دو متغير در نقاط شهري و نيز نقاط روستايي هستيم. در نقاط شهري و روستايي، رابطه بين فرايند نوسازي و مصرف نمايشي نيز معني دار بوده است.طي چند دهه اخير، نهاد خانواده و نظام خويشاوندي متاثر از ورود فرايند و پيامدهاي نوسازي( نوسازي اجتماعي، فرهنگي، رواني و سياسي)، تغيير و تحولاتي عميقي را در دو سطح عيني ساختاري و كاركردي تجربه كرده است. طي چند دهه اخير، نهاد خانواده متاثر از فرايند نوسازي و پيامدهاي آن در سطح فرد و جامعه، تغييرات مهمي را تجربه و با مسايل جديدي مواجه شده است كه برخي از آنها معرف پيشرفت و رفاه و برخي ديگر مبين مسائل اجتماعي آسيب زايي هستند كه به بحران خانواده قابل تعبير است. اين بحران كه مبين اختلال در روابط ميان اعضاي خانواده است كه هم كنشگران تاثيرگذار و هم كنش پذيران عرصه توسعه اند، بيش از هر چيز به مثابه عواملي بازدارنده از سرعت پيشرفت و توسعه در جامعه مي كاهد.

1393/11/12

25140