17499پ

Criticizing and studding the articles that related to Prophet and his Family (Ahl Al-Bayt) in Encyclopedia of the Quran

كارشناسي ارشد

علوم قران و حديث

مركز تهران جنوب

شهريور 1390

20/06/1390

عالي

228 ص

معارف، مجيد

رضايي اصفهاني، محمد علي

193-187ص

Ahl Al-Bayt, Encyclopedia of the Quran

دانشگاه پيام نور/مركز تهران جنوب

دائرة المعارف قرآن ـ ليدن ـ از جمله جديدترين آثار مستشرقان در زمينه پژوهش هاي قرآني است كه در سال‌هاي اخير در سطح گسترده منتشر شده است. تعدادي از مقالات اين دائره المعارف درباره شخصيت پيامبر اسلام به عنوان دريافت كننده قرآن و اهل بيت مطهر ايشان نگاشته شده، كه در بردارنده برخي نقاط قوت و برخي نقاط ضعف اساسي اند.اين پژوهش پس از تجزيه و تحليل پنج مقاله اصلي در موضوع فوق، با مراجعه به متون معتبر روائي و تفسيري و تاريخي از شيعه و سني، در مقام نقد و ارزشيابي مفاد مقالات و پاسخگويي به برخي ايرادات و شبهات طرح شده در آن، برآمده است. و در مجموع به نتايج زير دست يافته است: مقاله «محمد» نوشته اوري روبين، هر چند يك سيره نگاري قرآني است و در ظاهر مراحل زندگي پيامبر در دوران رسالتش را بر اساس آيات قرآن مرتب كرده است، اما در درك صحيح معاني بعضي لغات و تفسير بعضي آيات دچار ضعف بوده و مهمتر آنكه برخي ايرادات ريشه اي ساحت پيامبر اكرم(ص) و اصالت وحي قرآن متوجه كرده است. (از جمله در بحث آئين پيامبر قبل از اسلام و افسانه غرانق).دو مقاله «اهل البيت» و «خانواده پيامبر» نيز با ناديده گرفتن دلالت آيات متعدد نازله در شأن اهل‌بيت(ع) و تفاوت بعد قدسي و روحاني ايشان با ساير مردم، بر اساس نقل قول‌هاي ضعيف و روايات شاذّ در تعيين مصاديق حقيقي اهل بيت(ع) چار اشكال شده‌اند. در اين دو مقاله ديدگاه شيعه گاه ناديده گرفته شده و گاه سياسي و جناحي لحاظ و طرد شده است.دو مقاله علي بن ابي‌طالب و فاطمه نيز هر چند به برخي شؤون قرآني اين دو شخصيت ممتاز جهان اسلام اشاره كرده‌اند، اما غير از عدم گزارش حجم آيات نازله در مقام و شأن ايشان، نتوانسته‌اند تفاوتي بين ايشان و ساير صحابه يا افراد زبان زد در اديان ديگر قائل شوند.در نهايت با مقايسه مفاد اين مقالات و نقد آن ها با يكديگر، علت مشترك ضعف آن‌ها عدم مراجعه دقيق به منابع شيعي و اعمال پيش‌فرض‌ها و غرض‌ورزي‌ها در انتخاب مباحث مورد مناقشه و اختلاف در ميان مسلمانان و درج روايات شاذّ و نامعتبر در مقاله است.

17/09/1393

23977