چكيده
مطالعه و بررسي چگونگي حضور و زندگي شيعيان در استان كردستان از آن جهت كه اكثر جمعيت آن را اهلتسنن شافعي مذهب تشكيل ميدهند، موضوعي جالب و تازه در مطالعات تاريخ تشيع است. شيعيان با جمعيتي حدود 249415 نفري 18 درصد از جمعيت 1493645 استان را به خود اختصاص دادهاند. شيعيان بيشتر در شهرهاي بيجار، قروه و كامياران سكونت دارند. آداب و رسوم و سبك زندگي شيعيان استان كردستان كه به دو دسته آذري و كُرد تقسيم ميشوند، از يكديگر متفاوت است؛ شيعيان آذري تاكيدي بر اجراي رسوم گذشته ندارند و آداب و رسوم آنها با ساير هموطنان يكسان است. در مقابل بسياري از مصاديق سبك زندگي به ويژه براي شيعيان كُرد كه به حفظ فرهنگ خود اهتمام بيشتري دارند، با رعايت موازين اعتقادي و هنجارهاي مذهبي به قوميت بازميگردد. پررنگترين جلوه اعتقادي در زندگي شيعيان استان كردستان كه آنها را از اهلسنت متمايز مينمايد مناسبتهاي مذهبي مانند عيدغدير، نيمه شعبان، ايام محرم و صفر و ايام فاطميه(س) است. عزاداري ماه محرم جزيي جداييناپذير از زندگي شيعيان در استان كردستان را به خود اختصاص ميدهد. از ديگر سو وجود تعداد بسيار زياد امامزادگان و نوادگان امامان معصوم عليهمالسلام كه از جور حكومتهاي اموي و عباسي و يا به نمايندگي از ائمه عليهمالسلام و براي تبليغ دين به مناطق كُردنشين از جمله استان كردستان امروزي مهاجرت كردهاند نمادي روشن و بلند از حضور شيعيان و حيات اعتقادي آنها در اين استان است. شيعيان و اهلسنت شافعي در استان كردستان همواره رابطهاي مسالمتآميز با يكديگر داشتهاند مگر در مواردي در زمان حكومت صفويها و به گونهاي بسيار كمرنگتر كه بيشتر جنبه رواني دارد پس از تشكيل نظام جمهوري اسلامي كه شرايط خاص پس از انقلاب و ... موجد فضاي بياعتمادي نظام به اهلسنت كُرد و احساس رواني تبعيض از سوي آنان شده است. براي تدوين پاياننامه پيشرو كه با عنوان "تشيع در استان كردستان" به حضور شيعيان در اين استان، جمعيت و پراكندگي آنها در سطح استان، آداب و رسوم و رابطه شيعيان با اهلسنت پرداخته است، منابع قابل توجهي كه به صراحت از اوضاع شيعيان در طول تاريخ در استان كردستان سخن گفته باشد، وجود نداشت؛ بنابراين با كمك منابع تاريخ كُرد و آمار و ارقام اخذشده از نهادهاي مربوطه و مصاحبه با چند نفر از اهالي مطلع استان و همچنين مشاهدات عيني گردآورنده از وضع زندگي، عزاداريها و مراسم مذهبي، زيارتگاهها و ... مطالب پاياننامه جمعآوري شده است.
