پ .ش .31

كارشناسي ارشد

شيمي

دانشگاه پيام نور شيراز , 1

1388

106 ص

چاپي

زرين اسحاقي

حسين توللي

ع

در سالهاي اخير اندازه صگيري بقاياي داروهاي پر مصرف در نمونه صهاي آبي از اهميت به سزائي برخوردار است ، زيرا اثرات اين مواد بر محيط زيست و نقش تعيين كننده آنها در تخريب صهاي بيولوژيكي هنوز به صطور كامل شناخته نشده است .در اين راستا اندازه صگيري بقاياي داروي متيل فنيدات ) ريتالين (در نمونه صهاي آبي هدف اصلي اين تحقيق بوده است كه اين دارو در سالهاي اخير براي درمان كودكاني كه دچار اختلال بيش فعالي همراه با نقص توجه هستند) ADHD( 1بسيار پر مصرف بوده است .در اين تحقيق يك روش ساده و جديد ميكرو استخراج فاز مايع براي پيش تغليظ و استخراج اين دارو از نمونه صهاي آبي بكار گرفته شده است .به اين منظور روش جديد ميكرو استخراج فاز مايع انتشاري )DLPME2( همراه با روش طيف نور سنجي فرابنفش /مرئي و دتكتور آرايه فتودايودي مورد استفاده واقع شده است .اين روش كه بر مبناي دو روش ميكرو استخراج همگن و تفرقي پايه گذاري شده است ، از چند ميكرو ليتر حلال آلي استخراج كننده مناسب كه دانسيته كمتري از آب دارد به عنوان عامل اصلي استخراج و از يك حلال آلي انتشار دهنده كه قابليت برهم صكنش با هر دو حلال آلي و آبي را دارد) در حد ميلي ليتر(، استفاده مي صنمايد و اين دو حلال پس از اختلاط به سرعت به محلول آبي نمونه افزوده مي صشوند و عمل استخراج انجام مي صشود .اين روش ارزان ، ساده ، سريع و داراي فاكتور غني صسازي بالاست و با محدوده گسترده صاي از مواد شيميايي مهم و همچنين با بسياري از روش صهاي دستگاهي موجود نيز همخواني دارد در اين روش از يك سيستم سه جزئي مايع استفاده مي صشود كه شامل يك حلال آلي غير قابل امتزاج و سبك صتر از آب ) اكتانول (به عنوان حلال استخراج كننده و يك حلال انتشاردهنده ) استون (و نمونه آبي حاوي آناليت مي صباشد .حلال آلي استخراج كننده و حلال انتشار دهنده با يكديگر مخلوط شده و به سرعت به نمونه آبي افزوده مي صشوند .حلال استخراج كننده ، اكتانول ، به كمك حلال انتشاردهنده ، استون ، به سرعت داخل محلول آبي پخش صشده و در نتيجه محلول كدر و ابري شكلي تشكيل مي صشود .پس از سانتريفيوژ كردن محلول ، حلال استخراج كننده كه حاوي آناليت نيز مي صباشد به صورت يك قطره كوچك روي سطح محلول قرار گرفته و توسط ميكرو سرنگ استخراج شده و پس از رقيق صسازي به دستگاه طيف نور سنج فرابنفش / مرئي ارائه مي صشود و به اين طريق داروي مذكور اندازه صگيري شده ص است .پارامترهاي مËثر بر استخراج مانندpH ، نوع حلال آلي استخراج كننده ، حلال انتشاردهنده ، حجم فازها، سرعت و زمان سانتريفيوژ كردن محلول حاوي آناليت بهينه گرديده است .بهترين شرايط استخراج به دو روش سنتي يك متغير در يك زمان 1 و روش جديد آماري طراحي آزمايش 2 مشخص گرديد و سپس تحت شرايط بهينه حاصل شده ، بررسي صها و اندازه صگيريصهاي كمي اين دارو انجام شد .اين روش از مزاياي بسياري مانندÝ زمان كوتاه استخراج ، مصرف كم حلال صهاي آلي و فاكتور غني صسازي بالا برخوردار است . همچنين از تكرار پذيري خوبي برخوردار مي صباشد .نتايج گزارش شده به صترتيب براي روش صهاي يك متغير در يك زمان و چند متغير به صطور همزمان مي صباشد .فاكتورهاي تغليظ 2/59 و 0/541 بدست آمده صاست .انحراف استاندارد نسبي براي غلظت هايg.ml- 1µ4/0 - 0/01و1/0 - 0/5متيل فنيدات در آب كمتر از 5/5 و 5/4 )5n=( بوده است .

229 پ

1

227