8031

نيره دست كنگ

كارشناسي ارشد

ادبيات فارسي

پيام نور , كتابخانه مركزي دانشگاه پيام نور

1391

421ص

حاجي مزداراني ، مرتضي

محمدي بدر، نرگس

421-420ص

پ دست كنگ ، نيره , ع

شمار تشبيهات به كاررفته در شاهنامه ي فردوسي بسيار زياد است و در هر برگي از شاهنامه به چند نمونه از تشبيه برخورد مي كنيم .اين تشبيهات ساختارهاي متفاوتي دارند و اجزاي آن ها، متناسب با مورد، تغيير مي كند .در بسياري از تشبيه ها تنها دو طرف اول تشبيه وجود دارد و ادوات تشبيه و وجه شبه غايب هستند .در برخي موارد مشبه محذوف است و بر اساس بيت هاي قبل بايد آن را يافت يا حدس زد .فردوسي به پيروي از ساختار كلي حاكم بر شعر و ادب فارسي در سده هاي آغاز رواج زبان و ادب فارسي ، از سده ي سوم هجري به بعد، در اكثر قريب به اتفاق تشبيهاتي كه ساخته است ، از عناصر موجود در طبيعت بهره گرفته است .تقريبا تمام مشبه ها و مشبه به ها، واژه هايي طبيعي و مادي هستند كه يا به صورت يك انسان يا موجودي ديگر در طبيعت حضور دارند و يا به صورت يكي از عناصر طبيعت شناخته مي شوند :مانند نام حيوانات ( شير، پلنگ ، پيل )، نام افراد موجود در داستان ها( رستم و سهراب )، اجزاي بدن انسان ها( سر، دست ، خون )، طبيعت اطراف و تمامي عناصر خلقت ( زمين ، ماه ، جهان )، زيبايي هاي جهان ( گل ، درخت ، سرو)Ý اين ها مهم ترين و پركاربردترين موارد موجود در تشبيهات شاهنامه به شمار مي آيند .فردوسي چندان به تشبيه سازي با عناصر خيالي و ماورايي توجه ندارد .از همين موارد به درستي مي توان پي برد كه شعر و شاعر آن روزگار از طبيعت اطراف خود الهام مي گرفته نه از مجردات ذهني و ناملموس .در اندك مواردي هم كه يكي از طرفين تشبيه متفاوت هستند، براي مثال مانند بهشت به عنوان مشبه به ، باز شاهد هستيم كه گرچه بهشت براي شاعر، اين دنيايي و ملموس نيست ، اما در حقيقت براساس توصيف هاي موجود از آن در منابع اسلامي و جز آن ، بهشت هم نزديك ترين و شبيه ترين مورد به موارد طبيعي يي است كه فردوسي از آن ها در تشبيهات خود بهره گرفته است .

فصل اول : كليات تحقيق . فصل دوم : تشبيه . فصل سوم : ابيات وتشبيهات .

2931/80/52

8031پ

1

21859