8511پ

كارشناسي ارشد

فلسفه حقوق

دانشگاه پيام نور

1390

علم الهدي

مهدوي ن‍ژاد

سردار، سميه , عنوان , دانشگاه پيام نور/ تهران جنوب

مسأله جبر و اختيار از مسائلي است كه ذهن انديشمندان را از ديرباز تاكنون به خود مشغول داشته است. گروهي از متفكرين اراده و اختيار در افعال ارادي انسان را پذيرفته و براين باور هستند كه انسان فاعل ارادي كردارهاي خود مي‌باشد. اما گروهي ديگر از انديشمندان معتقد هستند كه شرايط و عوامل بيروني و دروني وجود دارد كه بر افعال انساني تأثير مي‌گذارد. از اين رو انسان فاعل تام افعال اختياري خود نيست. فخر رازي و اسپينوزا از جمله متفكريني هستند كه هر دو قائل به جبر پيرامون افعال انساني هستند. اسپينوزا بر اساس مباني جهان شناختي خود قائل به نوعي وحدت وجودي مي‌شود از نظر وي فقط جوهر(خدا) وجود دارد و همه چيزحالات آن جوهراست. به اعتقاد وي هر چه در عالم رخ مي‌دهد از جمله اراده انسان از طريق سلسله علت و معلول به خدا مي رسد. فخر رازي داراي دو دورة حيات فكري است. فخر رازي متقدم در آثار مربوط به اين دوره مثل « البراهين»و « المحصل» از نظريه جبر طرفداري مي‌كند. اسپينوزا و فخر رازي از اين جهت كه هر دو نگاه جبرانگارانه به افعال انساني دارند داراي ديدگاه مشترك هستند. اما اسپينوزا اگر سخن از جبر مي‌گويد دغدغه جهان شناختي دارد و در مقابل فخر رازي چنانچه نگاه جبرانگارانه دارد به خاطر دغدغه‌هاي خداشناختي است.

فصل اول: كليات. فصل دوم: اسپينوزا. فصل سوم: فخر رازي. فصل چهارم: نتيجه گيري

10063