چكيده
چكيده
پژوهش حاضر با هدف بررسي و تحليل مفاهيم اسماء جلاله در قرآن كريم و ارتباط آنها با دعاي جوشن كبير انجام شده است. سؤال اصلي تحقيق بر اين محور استوار است كه چگونه ميتوان ارتباط ميان اسماء الله الحسني و مفاهيم ديني در دعاي جوشن كبير را بر اساس مباني قرآني تحليل كرد؟ در راستاي پاسخ به اين سؤال، مفاهيم اسماء الله الحسني در قرآن كريم، مضامين و مفاهيم دعاي جوشن كبير و ميزان سازگاري اسماي بكارگيري شده در اين دعا با مضامين ديني و قرآني مورد بررسي قرار گرفت.روش پژوهش بر اساس تحليل محتوا و مطالعات تطبيقي انجام شد كه شامل بررسي آيات قرآني مربوط به اسماي حسني، تحليل ساختار و محتواي دعاي جوشن كبير و مقايسه مفاهيم مشترك ميان اين دو متن بود. مطالعه با تكيه بر منابع تفسيري معتبر و آثار علماي مسلمان در زمينه اسماء الله الحسني صورت پذيرفت. تقسيمبندي اسماي حسني به دستههاي جلاليه، جماليه، ذاتيه و فعليه در قرآن و بررسي تطبيقي آنها با ساختار دعاي جوشن كبير از محورهاي اصلي اين تحقيق محسوب ميشود.يافتههاي تحقيق نشان داد كه بيش از 89 درصد اسماي مطرح در دعاي جوشن كبير داراي ريشه مستقيم يا غيرمستقيم در قرآن كريم هستند. تحليل مطابقت معنايي و مفهومي آشكار كرد كه ارتباط ميان قرآن و دعاي جوشن كبير فراتر از تشابهات لفظي، شامل همسويي در مضامين، تكميلكنندگي مفاهيم و اشتراك در ابعاد تفسيري است. ريشهيابي قرآني اسماي كليدي در سه دسته اصلي اسماي ربوبيت و خالقيت، رحمت و مغفرت و قدرت و حاكميت نشان داد كه تدوينكنندگان اين دعا با دقت علمي از مفاهيم قرآني بهرهبرداري كردهاند.الگوهاي مفهومي مشترك ميان قرآن و دعاي جوشن كبير شامل محوريت توحيد، تأكيد بر رحمت و عدالت الهي و ترغيب به تقرب و قرب الهي است كه نشاندهنده هماهنگي عميق در ساختار فكري اين دو متن ميباشد. كاركردهاي معرفتشناختي، عبادي و تربيتي اسماي الهي در هر دو متن، حاكي از تأثير چندبعدي اين اسما بر زندگي فردي و اجتماعي مسلمانان است. بررسي بافت آياتي و تفسيري اسماي مطرح در دعا، پيوند عميق آن با سنت تفسيري اسلامي را آشكار ميسازد.نتيجهگيري تحقيق نشان ميدهد كه دعاي جوشن كبير نمونه بارز و موفقي از تعامل سازنده سنت اسلامي با منابع اصلي وحي است كه توانسته است بدون انحراف از اصول قرآني، گنجينهاي غني از اسماي الهي ارائه دهد. كاركرد تكميلكنندگي متقابل ميان قرآن و دعاي جوشن كبير امكان بهرهگيري همزمان از هر دو منبع را براي دستيابي به تجربه روحاني عميقتر فراهم ميآورد. اين يافتهها اثبات ميكند كه ارتباط ميان اسماي الله الحسني در قرآن و دعاي جوشن كبير هم از نظر علمي معتبر و هم از نظر عملي مؤثر است و ميتواند نقش مهمي در تعميق معرفت ديني و تقويت تجربه معنوي مسلمانان ايفا كند.
كليدواژهها: اسماي الله الحسني، دعاي جوشن كبير، تحليل تطبيقي، مفاهيم قرآني
