چكيده
چكيده
تربيت ديني بهعنوان يكي از بنياديترين مؤلفههاي تربيت انساني، نقشي محوري در شكوفاسازي استعدادهاي الهي و تكوين هويت ديني فرد ايفا ميكند. پژوهش حاضر با هدف تبيين و واكاوي اصول و مباني تربيت ديني در انديشه دو تن از انديشمندان برجسته معاصر جهان اسلام، حضرت آيتالله العظمي خامنهاي و حضرت آيتالله العظمي جوادي آملي، سامان يافته است. روش تحقيق اين مطالعه كيفي و از نوع تحليل محتواي استنباطي بوده و دادههاي پژوهش از طريق تحليل نظاممند آثار مكتوب و بيانات اين دو متفكر گردآوري و تحليل شده است. يافتههاي تحقيق نشان ميدهد كه مباني تربيت ديني در انديشه آيتالله خامنهاي شامل مباني انسانشناختي (فطرت، اختيار، كرامت انساني)، خداشناختي، جامعهشناختي و معرفتشناختي است. ايشان همچنين بر محوريت ولايت، نقش الگوسازي، هدايت حكيمانه و پيوند ارگانيك دين با عرصههاي گوناگون زندگي تأكيد دارند. در مقابل، آيتالله جوادي آملي با تكيه بر مباني حكمت متعاليه، اصولي همچون تجرد نفس، مراتب وجودي انسان، غايتگرايي در تربيت و پيوند وثيق تربيت با معرفت توحيدي را مطرح ميسازد. اصول مشتركي نظير تربيت توحيدي، تربيت تدريجي، نقش عقل و فطرت در فرآيند تربيت و ضرورت جامعنگري، در انديشه هر دو انديشمند به چشم ميخورد. نتايج پژوهش نشان ميدهد كه ضمن وجود همپوشانيهاي معنادار ميان دو ديدگاه، تفاوتهايي در رويكردهاي فلسفي و اجتماعي اين دو متفكر نيز وجود دارد. اين پژوهش ميتواند مبنايي براي بازطراحي و ارتقاي الگوهاي نوين تربيت ديني در نظام آموزشي كشور فراهم آورد. افزون بر اين، مطالعه تطبيقي آراي اين دو انديشمند برجسته، ظرفيت لازم براي گشودن افقهاي نو در گفتوگو ميان گفتمانهاي متنوع ديني را فراهم كرده و به تعميق مباحث نظري در حوزه تربيت اسلامي ياري ميرساند. چنين رويكردي ضمن بازشناسي ظرفيتهاي نهفته در ميراث فكري معاصر اسلامي، مسير ارائه الگوهاي بومي و متناسب با نيازهاي فرهنگي، اجتماعي و تربيتي جامعه امروز را هموار ميسازد.
كليدواژهها: تربيت ديني، اصول تربيت، مباني تربيت، آيتالله خامنهاي، آيتالله جوادي آملي
