بررسي تطبيقي برهان نظم در آيات قرآن و نهج البلاغه

A Comparative Study of the Proof of Order in the Verses of the Qurʹan an‎d Nahj al-Balagha

كارشناسي ارشد

علوم قرآن و حديث

دانشگاه پيام نور مركز فسا

1403-1404

1403/11/24

بسيارخوب

86ص.

مكارم‌شيرازي، محسن

خادم‌جهرمي، حامده

ص84-78.

Argument of Order , Quranic verses , Nahj al-Balagha

دانشگاه پيام نور مركز فسا

برهان نظم به عنوان ساده‌ترين و عمومي‌ترين برهان براي اثبات وجود خداوند، در آيات فراوان قرآن كريم و كلام امام علي (ع) در نهج‌البلاغه مورد بررسي و تطبيق قرار گرفته است. اگرچه قرآن به صراحت از برهان نظم نام نبرده است، اما مي‌توان آن را از آيات پرشمار قرآن استنباط كرد. اين پژوهش به روش توصيفي-تحليلي و تطبيقي برهان نظم را در اين دو منبع بررسي كرده است. حضرت علي (ع) در نهج‌البلاغه با دقت و تفصيل به شگفتي‌هاي آفرينش حيواناتي مانند طاووس، خفاش، ملخ و ديگر موجودات اشاره مي‌كند و اسرار خلقت آن‌ها را بيان مي‌فرمايد. در حالي كه قرآن كريم به گونه‌هاي مختلف جانوران به عنوان نشانه‌هايي براي اثبات توحيد اشاره مي‌كند، اما به تفصيل به شگفتي‌هاي وجود هر يك نمي‌پردازد. در مورد خلقت انسان، قرآن كريم به آفرينش اوليه انسان از خاك با واژه‌هايي مانند «طين»، «صلصال» و «تراب» اشاره مي‌كند. اما حضرت علي (ع) در نهج‌البلاغه با توضيح بيشتر، به انواع خاك‌ها (شور، شيرين، دشت و كوه) كه در خلقت انسان به كار رفته‌اند، اشاره مي‌كنند. اين بيان امام (ع) به منزله‌ي تفسير و بسط آيات قرآن است. هر دو منبع، نظم جهان را نشانه‌اي از وجود خداوند و حكمت او مي‌دانند و انسان‌ها را به تفكر و تعقل در مورد پديده‌هاي طبيعي دعوت مي‌كنند. امام علي (ع) در نهج‌البلاغه با بيان سؤالات اساسي و تعابير فلسفي، مفاهيمي مانند وابستگي وجودي موجودات به خداوند، واجب الوجود بودن خدا، قدرت بي‌نهايت او، و حدوث جهان را تقويت مي‌كند. به طور كلي، قرآن با بيان كلي و جامع و نهج‌البلاغه با تحليل‌هاي دقيق و فلسفي، هم‌سو با يكديگر، حقايق وجود خداوند، نظم جهان، خلقت نيكوي آن، و وحدت نظام هستي و رابطه‌ي خالق با مخلوقات را تبيين مي‌كنند. اين هماهنگي، نشان‌دهنده‌ي عمق و جامعيت كلام امام علي (ع) در بيان حقيقت وجود خداوند و آفرينش جهان است.

28/07/1404

رفيع

79025