25480پ

Historical Phonosemantics of the phoneme ž in the Iranian languages: a case study of Lori Khorramabadi dialect

كارشناسي ارشد

زبانشناسي همگاني (M.A)

دانشگاه پيام نور واحد تهران جنوب

1403

1403/07/07

عالي

452ص

نجفيان، آرزو

زندي، بهمن

214-223ص

: واج-معناشناسي، واج ž، زبان‌هاي ايراني، لُري، لكي، كُردي، بختياري، دشواج

: Phonosemantics, Phoneme ž, Iranian Languages, Lori, Laki, Kordi, Bakhtiari, Phono Taboo.

دانشگاه پيام نور مركز تهران جنوب

اين پژوهش به دنبال بررسي جايگاه واج معناشناختي واج ž در گويش لُري خرم‌آبادي و در پي آن است كه دريابد خواستگاه اين واج كجاست و آيا بر اساس فرض اوليه پژوهشگر واج ž در واژگان اين گويش داراي بارمعنايي خاصي است؟ روش غالب حاكم بر اين پژوهش، روش توصيفي تحليلي از نوع تركيبي و اكتشافي بوده است. ازاين‌رو علاوه بر شيوه گردآوري داده‌هاي كتابخانه‌اي مستخرج از پيكره فرهنگ‌نامه‌ها و واژه‌نامه‌هاي مربوط به زبان‌هاي كهن ايراني (از ايراني باستان تا فارسي امروز) همچنين گويش‌هاي ساكنان دامنه‌هاي زاگرس (لُري، لكي، كُردي و بختياري)، از شم زباني مولف نيز استفاده شده است. يافته‌هاي پژوهش نشان داد كه اغلب واژگان حاوي واج ž در زبان ايراني باستان نيز داراي بارمعنايي منفي هستند و عكس آن، در زبان فارسي باستان به‌ويژه در كتيبه‌هاي شاهان هخامنشي نشاني از واج ž مشهود نيست. در گويش كُردي به شكل وسيعي واج ž بكار مي‌رود در حاليكه در گويش بختياري و ديگر همسايگان اطراف و اكناف ساكنان دامنه‌هاي زاگرس از بكار بردن اين واج نوعي پرهيز احساس مي‌شود. اين تحقيق دست‌كم دو نتيجه مهم بدست مي‌دهد: يكي مقايسه ويژگي مشترك گويش لُري با زبان ايراني باستان در بارمعنايي منفي واژگان حاوي واج ž در مقابل ويژگي مشترك گويشوران بختياري و ديگر همسايگان گويشوران دامنه‌هاي زاگرس در عدم بكارگيري واج ž كه با همين حالت در فارسي باستان قابل مقايسه است. نتيجه ديگر اينكه در اين تقابل شايد گويشوران لُر نوعي واكنش اجتماعي و فرهنگي در برابر گويشوران مهاجم ايراني شمال غربي از خود نشان داده‌اند و واج ž را در مقام يك عنصر نامطلوب آوايي در واژگان منفي استفاده كرده‌اند. اين واكنش در علم جامعه‌شناختي زبان با مقياس دشواژه سنجيده مي‌شود كه در اين پژوهش اصطلاح دشواج به‌جاي آن ابداع شده است.

1403/08/07

تهران جنوب

76561