PHD 223

دكتري

زبان و ادبيات فارسي

مركز تحصيلات تكميلي

1392

23/10/1392

عالي

مجيد سرمدي - مصطفي گرجي

فاطمه كوپا - مجيد صفاري نيا

نقد كهن الگويي از نظريه هاي مدرن نقد ادبي و مبتني بر نقد روان شناختي است كه براساس آراي يونگ بنا شده است. در اين نوع نقد، ضمن مطالعه و بررسي كهن الگوهاي يك اثر، چگونگي جذب آنها توسّط ذهن شاعر و نويسنده نشان داده مي شود. كهن الگوها كه محصول تجربه هاي مكرر بشر در زندگي هستند و در ناخودآگاه وي به وديعه نهاده شده اند، از زوايا و ابعاد گوناگون مورد بررسي و تحليل قرار گرفته اند. برپايه ي اين مطالعات، سفر قهرماني براي رسيدن به كمال و روياي فرديّت با تكيه بر حضور كهن الگوها در زندگي هر فرد ميسّر است. هدف اين رساله، بررسي ده رمان معاصر فارسي از منظر نقد كهن الگويي با تكيه بر مباني فكري كارول پيرسون و هيو.كي.مار برپايه ي كهن الگوهاي دوازده گانه ي بيداري قهرمانان درون است. در اين رساله ده رمان برگزيده ي بوف كور، چشمهايش، مدير مدرسه، شازده احتجاب، ملكوت، سووشون، همسايه ها، شوهر آهو خانم، سنگ صبور و جاي خالي سلوچ انتخاب و كاربرد كهن الگوها در آنها بررسي و تحليل شد. با توجّه به بررسي هاي به عمل آمده، به نظر مي رسد مي توان كهن الگوهاي بيداري قهرمان درون را در شخصيّت هاي داستاني همچون روند تكامل شخصيّتي شخصيّت هاي انساني دريافت و سفر قهرماني را در سه مرحله ي (عزيمت، تشرّف و بازگشت) دنبال كرد. در ده رمان مورد بحث يازده شخصيّت به طي اين سفر موفّق گرديدند و كهن الگوهاي دوازده گانه به آنها در مراحل سه گانه ي سفر تفرّد ياري رساندند. بررسي ها نشان مي دهد با اينكه تنها برخي از شخصيّت ها توانستند به مرحله ي بازگشت دست يابند، امّا ديگر شخصيّت ها نيز به اين مسير پا نهاده اند و كهن الگوها با تجلّي در روح و روان شخصيّت، قهرمانان را به سمت تعالي و كمال سوق داده اند. اين پژوهش نشان مي دهد مي توان با بهره گيري از كهن الگوهاي شخصيّتي و توجّه به سفر قهرماني به تحليل و تفسير متون ادبي پرداخت و مفاهيم اصلي مكنون در آنها را آشكار و واضح ساخت.كلماتكليدي: شخصيت، رمان معاصر فارسي، روان شناسي تحليلي، نقد كهن الگويي، كهن الگوها، بيداري قهرمان

7618