PHD 207

دكتري

روان شناسي عمومي

مركز تحصيلات تكميلي

1392

02/09/1392

عالي

احمد علي پور

مجيد صفاري نيا - غلامرضا صرامي فروشاني

پژوهش حاضر به منظور بررسي اثر بخشي و مقايسۀ مدل و روش سرمايۀ روان¬شناختي لوتانز و همكاران با روش عقلاني- عاطفي- رفتاري اليس بر سرمايۀ روان¬شناختي، مولفه¬هاي سلامت روان و شاخص¬هاي شغلي در كارشناسان شاغل در شركت ايران خودرو ديزل انجام شد. جامعه آماري كارشناسان شاغل در شركت ايران خودرو ديزل به تعداد650 نفر بود. از بين آن ها 90 نفربه شيوه نمونه گيري تصادفي منظم انتخاب شدند و با گمارش تصادفي در سه گروه 30 نفري قرارداده شدند. ابزارهاي سنجش پرسشنامه سرمايه رواني لوتانز(2007)، پرسشنامه سلامت عمومي(1972)، مقياس فرسودگي شغلي مسلش(1981) و پرسشنامه اهمال كاري سازماني(1390) بود. ابتدا اين پرسشنامه ها به صورت پيش آزمون اجرا شد و برنامه مداخله اي لوتانز و اليس براي كارشناسان در گروه¬هاي آزمايشي بر گزار گرديد. درپاياندوره شركت كنندگان دوباره با استفاده از پرسشنامه¬ها مورد ارزيابي قرار گرفتند. داده¬هايپژوهشباآزمون تي، مانوا و آنوا و نرمافزار SPSS تحليلشدند.نتايج تحقيق نشان داد كه هر دو مداخله لوتانز و اليس بر افزايش سرمايۀ روان¬شناختي،بهبود سلامت روان،كاهش فرسودگي شغلي و كاهش اهمال كاري سازماني موثر هستند(P<0/05). مقايسه نتايج اين دو مداخله با يكديگر نشان داد تاثير روش لوتانز بر سرمايۀ روان¬شناختي در سنجش اول(تفاوت پيش¬آزمون و پس¬آزمون) نسبت به روش اليس معنادار است(P<0/05). از اين مقايسه¬ها نتيجه مي¬شود اثر روش لوتانز نسبت به روش اليس بر سرمايه روان¬¬شناختي در مدت زمان كمتري ايجاد مي¬شود. از بقيه مقايسه¬ها تفاوت معناداري به دست نيامد(P<0/05). مقايسه¬هاي بين دو مداخله نشان داد تاثير مداخلات با گذشت زمان(دو ماه) حفظ مي¬شود. همچنين نتايج تحقيق نشان داد مداخلۀ لوتانز بر افزايش مولفه¬هاي سرمايۀ روان¬شناختي(اميد، خوش¬بيني، خودكارآمدي و تاب آوري) تاثير دارد و اين تاثير در مرحلۀ پيگيري حفظ شده است. مداخلۀ اليس بر افزايش مولفه¬هاي اميد، خودكارآمدي و تاب آوري تاثير داشته و اين تاثير در مرحلۀ پيگيري حفظ شده است و تاثير مثبت اين مداخله برمولفۀ خوش¬بيني در مرحلۀ پيگيري آشكار شده است. در مقايسۀ، بين اين دو روش مداخلۀ لوتانز نسبت به مداخلۀ اليس در افزايش مولفه¬هاي اميد(3667/7 در مقايسه با 5333/3) و خوش¬بيني(2333/5 در مقايسه با 2/1) برتري داشته است. در ارتباط با شاخص¬هاي سلامت روان مداخلات در كاهش مولفه¬هاي كاركرد اجتماعي، اضطراب و افسردگي در هر دو مرحلۀ سنجش تاثير داشته اما تاثير بر شاخص نشانه¬هاي جسماني در مداخلۀ اليس در مرحلۀ پيگيري آشكار شد. مقايسۀ اين دو مداخله نشان داد تاثير مداخلۀ لوتانز بر شاخص نشانه¬هاي جسماني(733/4)بيشتر از مداخلۀ اليس(7667/0) است اما پس از گذشت زمان تفاوتي با يكديگر ندارند. در كاهش زير مقياس¬هاي فرسودگي شغلي مداخلۀ لوتانز اثربخش بوده و تاثير خود را در مرحلۀ پيگيري حفظ كرده است. مداخلۀ اليس بر كاهش زير مقياس¬هاي خستگي عاطفي و مسخ شخصيت در مرحلۀ پس آزمون تاثير داشته و بر زير مقياس ناكارآمدي در مرحلۀ پس آزمون تاثير مداخله آشكار شده است. مقايسۀ اين دو مداخله با يكديگر نشان داد مداخلۀ لوتانز(0667/13) نسبت به مداخلۀ اليس(3667/6) در كاهش ناكارآمدي برتري دارد. در كاهش زير مقياس¬هاي اهمال كاري هر دو مداخله اثربخش بوده اما مقايسۀ اين دو مداخله با يكديگر نشان داد در كاهش تشويش ذهني در مرحلۀ پس آزمون برتري با روش اليس بوده(8667/6 در مقايسه با 4138/3) و در مرحلۀ پيگيري تفاوت معناداري بين اين دو مداخله ديده نمي¬شود(438/0P<). باتوجهبهيافتههامي¬توانگفتبرنامۀمداخله‌ايلوتانزو اليس برارتقاي سرمايۀ روان¬شناختي، بهبود سلامت روان، كاهشفرسودگيشغليو كاهش اهمال كاري سازماني موثر است. بنابراينميتواندراهكاراجراييمناسبيباشد.كلمات كليدي: مدل مداخله اي لوتانز، روش اليس، سرمايۀ روان¬شناختي، سلامت روان،فرسودگي شغلي، اهمال كاري سازماني،كارشناس، مراكز صنعتي

7595