357

The semantics of the two words soul and soul from the point of view of Allameh Tabatabayi and Fakhr Razi

كارشناسي ارشد

الهيات و معارف اسلامي گرايش: علوم قران و حديث

دانشگاه پيام نور مركز پاكدشت

1398

1402/06/22

خوب

102ص.

حسيني علايي، فاطمه

100-102

Celibacy, soul, soul, Allameh Tabatabai, Fakhr Razi

دانشگاه پيام نور مركز پاكدشت

يكي از مباحث بسيار مهمي كه امروزه ذهن متكلمان و فلاسفه را به خود مشغول كرده است، حقيقت روح و نفس آدمي است. برخى از لغت پژوهان واژههاى «نفس» و مشتقات آن دو را داراى يك ريشه دانسته، تلاش كردهاند يك معنا را به عنوان معناى اصلى و وضعى اين كلمات معرفى كنند و بقيه معانى را به نحوى به آن معناى اصلى مرتبط سازند. نفس‌ كلمه‌اي عربي‌ و از ســه‌ حرف اصـلي‌ ”ن، ف، س ” تشــكيل‌ يافته‌ اســت‌. برخي‌ از لغويـان، دو معنـا براي واژه نفس‌ ذكر كرده انـد. در معنـاي اول، نفس‌ را همـان روح گرفتـه‌انـد كـه‌ به‌واسـطه‌ آن جسد داراي حيات مي‌شود؛ به‌طوريكه‌ هر انساني‌ حتي‌ حضرت آدم داراي نفس‌ اسـت‌ و فرقي‌ در مذكر و مؤنث‌ بودن نمي‌كند؛ بنابراين‌ براي هر شـيئي‌ بعينه‌، نفسـي‌ وجود دارد. معناي دوم نفس‌، تنفس‌ اســت‌ كه‌ بر خروج نســيم‌ از جوف دلالت‌ دارد. اما، ريشه «ر-و-ح» يكي از پرمعنا ترين و قابل تأمل ترين ريشه هاي لغت عربي است كه در سه معناي عمده به كار رفته كه اين هرسه معنا در ارتباط نزديكي با هم اند، به طوري كه گاه تشخيص اين سه معنا از همديگر مشكل است. بنابراين، در اصل خود به معماي واحدي مي تواند اشاره داشته باشد كه در سه مرتبه يا سه نمود به كار رفته است. اين روح در قرآن با تعبيرات مختلفي توصيف شده است؛ يكي اين كه به تنهايي و به طور مطلق ذكر شده؛ مانند آيه مذكور. همچنين گاهي با ملائكه همراه است و گاهي آن حقيقتي است كه در عموم آدميان نفخ و دميده مي شود و گاهي آن حقيقتي است كه مومنان را همراهي و تأييد مي كند و گاهي ديگر، آن حقيقتي است كه انبيا با وي در تماس هستند. حال اين دو واژه از ديدگاه علامه طباطبايي وفخر رازي مورد بررسي قرار گرفته است. لذا نوشتار حاضر، با روش توصيفي‌-تحليلي‌، ديـدگاه هاي اين‌ دو مفسر بزرگ جهان اسلام را پيرامون معناشناسي دو واژه نفس و روح بررسي مي نمايد.

1403/04/04

عبدالهي، مريم

75345