چكيده
بادرنجبويه ازگياهان داروئي پركاربرد است، اما علاوه برگونه اصلي (Melissa officinalis L.)، چندين گونه گياهي ديگر باعنوان بادرنجبويه شناخته ميشوند كه خواص، نوع و غلظت تركيبات دارويي آنها با گونه اصلي كاملاً مشابه نيست، ازاينرو بررسي دقيقتر اين گونهها و تعيين شاخصهاي گياهشناسي، خواص درماني و عوارض جانبي احتمالي آنها حائز اهميت ميباشد.
روش كار: اين پژوهش در دو بُعد مطالعه مستندات پژوهشي معتبر و انجام پژوهشهاي ميداني صورت گرفته است، در بُعد اول علاوه برمطالعه فلورهاي مرتبط، با جستجو در پايگاههاي اطلاعاتي Pubmed,webmedScopus،Magiran،SID،Google Scholar، Web of Science،Namamatn،Cilvica با كليدواژههاي فارسي همچون بادرنجبويه، خواص درماني، اثرات جانبي، اسم محلي، عطاري و معادل انگليسي Lemon balm, local name, Side effect, therapeutic properties مقالات منتشر شده مرتبط يافت شد. در بُعد دوم، نمونههايي كه تحت عنوان باد رنجبويه در نقاط مختلف كشور عرضه ميشدند، خريداري و پس از انتقال به هرباريوم شناسايي شدند.گياهان شناخته شده از نظر ويژگيهاي مورفولوژيكي، تركيبات و اسانس با استفاده از تستهاي فولين سيوكالتو، TLC و شناسايي با دستگاه GCبررسي گرديدند.
يافتهها:نتايج نشان داد در حال حاضر علاوه بر گونه Melissa officinalis، حداقل 19 گونه گياهي ديگر تحت عنوان بادرنجبويه در كشور به فروش ميرسد و يا با اين عنوان شناخته ميشود.
نتيجه گيري: عدم تخصص كافي درعلم گياهشناسي، منجر به بروز تقلبات سهوي و عمدي در ارائه گونههاي متعددي تحت عنوان بادرنجبويه شده است؛ اين گياهان شامل 18 گونه از خانواده نعناع (Dracocephalum polychaetum,Dracocephalum,moldavica Dracocephalum Surmandinum Dracocephalum subcapitatumDracocephalum kotschy Dracocephalum Lindbergii Dracocephalum aucheri, Hymenocrater elegans, Hymenocrater Bituminosus (Dracocephalum thymiflorum Stachys inflata, Nepeta persica Nepeta mahanensis, Marrubium vulgareو يك گونه ازخانواده گاوزبان (Asperugo procombens) ميباشد، اين تقلبات علاوه بر كاهش اثرات درماني ميتواند زمينه ساز ايجاد عوارض ناشناخته در بيماران شود، از اينرو شناسايي دقيق گونههاي دارويي موجود در بازار دارويي كشور بسيار حائز اهميت ميباشد.
