چكيده
امروزه بحران آب از موارد بحث برانگيز اكثريت جوامع است. لذا حفظ منابع آبي و جلوگيري از آلودگي و يا پاكسازي آبها به صور مختلف اهميت بسزايي دارد و چه بسا انجام اين مهم خصوصا به روشهاي بيولوژيكي و با استفاده از ميكروارگانيسمها علاوه بر پالايش مناسب، نقش عمده اي در پايداري محيط زيست ايفا ميكند. به اين ترتيب، بررسي نقش ريز جلبكها به عنوان قديمي ترين موجودات ساكن و سازگار در روي كره زمين در بهبود كيفيت آبها مورد توجه و بررسي قرار گرفته است. در اين راستا، نمونه برداري از بخشهاي مختلف درياي خزر صورت گرفته و پس از جداسازي و خالص كردن، نمونه ها در شوريهاي 5 % و 3 ، 1 NaCl كشت و رشد و كلروفيل آنها ارزيابي شد. از بين نمونههاي انتخابي سويه اي كه بهترين رشد را داشت انتخاب و مورد شناسايي ملكولي قرار گرفت. تيمارهاي پساب سنتتيك با نرم افزار آماري Design expert در 12 ران طراحي و به محيط كشت BG110 اضافه گرديد و Fischerella muscicola ISC123 در اين تيمارها كشت داده شد. ميزان رشد، كلروفيل و تغييرات محيط كشت اعم از تغييرات Na+, Ca2+, Mg+, Cl-, NO3-, PO43- و نيز فاكتورهايي از قبيل TDS, EC, TOC, COD در روزهاي دهم و بيستم كشت بررسي شد. غربالگري عناصر محيط با هدف تعيين موثرترين فاكتورها در تغييرات محيط كشت انجام شد. تيمارهاي بهينه سازي با مقادير مختلف NaCl, NaNO3, K2HPO4 در 15 ران به محيط كشت BG110 اضافه شده و نمونه مورد نظر در آنها كشت داده شد. با توجه به نتايج رشد و تغييرات كلروفيل F.muscicola در اين تيمارها، دو محيط 1 (NaCl 1%, NaNO3 350, K2HPO4 77mg/L) و 2 (NaCl 1%, NaNO3 1350, K2HPO4 77mg/L ) به عنوان محيط هاي بهينه انتخاب شدند. ويژگيهاي مرفولوژيكي اين نمونه در شرايط تيمارهاي پساب سنتتيك و تيمارهاي بهينه سازي مورد بررسي قرار گرفت. نهايتا تغييرات فيزيولوژيكي سويه فيشرلا شامل رشد، تغييرات رنگيزه اي، پروتئين ، ليپيد، قند، فعاليت نيتروژناري، فعاليت آنتي اكسيداني و درصد حذف نيترات و فسفات محيط در شرايط بهينه ارزيابي شد. نتايج نشان ميدهند اين نمونه در تيمارهاي حاوي 1 % NaCl شكل مرفولوژيكي خود را حفظ كرده ولي با بالا رفتن ميزان شوري سلولها به فرم اكاينت در آمده و نهايتا از بين مي روند. ميزان رشد، رنگيزه ها(كلروفيل، كاروتنوئيدها و فيكو بيلينها) ، پروتئين ها و فعاليت آنتي اكسيداني ( DPPH, TAC و ميزان فنل كل ) فيشرلا در محيط هاي بهينه كمتر از شاهد است در حاليكه ميزان ليپيد كل، قندها و فعاليت نيتروژناژي در محيط بهينه 2 به بيشينه مقدار مي رسد. شايان ذكر است كه F.muscicola در محيط بهينه 1 بيشترين ميزان حذف نيترات (5/93 %) را در روز هفتم و بيشترين ميزان حذف فسفات (3/44 %) را در در روز پنجم كشت دارد.
