4279پ

Critical Correction of the Manuscript of Makhzan - al - asrar - e - Nezami Description by Ebrahim Tatavi

دكتري تخصصي (ph.D)

زبان و ادبيات فارسي - ادبيات عرفاني

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

1401

1401/06/21

عالي

408ص.

كوپا ، فاطمه

زماني علويجه ، علي

388-394

critical correction, manuscript, the description of makhzan - al – asrar, nezami, Ibrahim Tatavi

شرح مخزن الاسرار، اثر ابراهيم تتوي، دانشمند و قاضيِ فارسي نويس شبه قاره، يكي از شروح نوشته شده بر مخزن الاسرار نظامي در قرن يازدهم هجري است كه به دليل احاطۀ مؤلّف بر آيات و احاديث و نيز علوم گوناگون از جمله: عرفان، گياه شناسي، جانور شناسي، طب، فلسفه، نجوم، موسيقي، آرايش نظامي، لغت، دستور زبان و صنايع ادبي؛ و اهتمام وي بر بيانِ دقايقِ ابياتِ مخزن الاسرار، شرحي دقيق، محققانه و عالمانه است. وي در سال 1037 ه . به خواهش دوستان خود اين شرح را تأليف كرد و در آن از آثاري همچون صراح، قاموس، فرهنگ ابراهيمي، شرف نامه، تحفۀ سعادت و جز آن بهره برد. و آن را به يوسف محمدخان، حاكم سند(1041 – 1049) اهدا كرد. تصحيح و چاپ اين اثر، علاوه بر معرفي آن به جهانيان، كه مبين نمونه اي از هزاران ذخيره غني فرهنگ و ادبيات فارسي است، راهگشاي دشواري هاي ابيات مخزن الاسرار نظامي خواهد بود. اين پژوهش با استفاده از شيوه تصحيح انتقادي، و نيز روش توصيفي- تحليلي از طريق كاوش در منابع مكتوب كتابخانه ها و سايت هاي پژوهشي انجام يافته و ضمن معرفي اجمالي قاضي ابراهيم تتوي، به معرفي «شرح مخزن -الاسرار» و بيان ويژگي هاي سبكي آن پرداخته است. يافته هاي پژوهش حاكي از آن است كه وفور لغات، تركيبات و جملات عربي و در نتيجه عربي مآبي شارح، وجود جملات معترضه دروني، جابه جايي اجزاي جمله، تركيبات وصفي و اضافي طولاني از جمله ويژگي هاي زباني اين اثر است. ديباچۀ شارح، شرحِ «تحميديه و نعت» اثر، داراي نثر فني و مشحون از صنايع ادبي، و متن آن، به دليل تعليمي بودن اثر، فاقد صنايع است. اما به دليل شرح آرايه هاي ابيات مخزن الاسرار، مشحون از صنايع به نظر مي رسد. نسخه از رسم الخط حاكم بر سدۀ 11ه. پيروي مي كند.

1402/02/09

71910