24729پ

The role of divine names and attributes in guiding human beings from MullaSadra's perspective

رشته الهيات و معارف اسلامي

دانشگاه پيام نور مركز تهران جنوب

1393-1394

1400/11/18

عالي

107ص

عباسي حسين آبادي،حسن

اخلاقي،مرضيه ، نوري، ابراهيم

100-107ص

guidance and misguidance; Names and attributes; Manifestation; Determinism and free will; MullaSadra

دانشگاه پيام نور مركز تهران جنوب

در اين رساله به روش كتابخانه اي و توصيف و تحليل داده ها، نقش اسماء و صفات الهي در هدايت انساناز منظر ملاصدرا بيان شده است. در فصل اول به كليات بحث و واژه شناسي پرداخته شده و در فصل دوم، هدايت و ضلالت، مراتب آن و هدايت اسمايي از منظر هستي شناختي بيان شده است. در فصل سوم، اسماء و صفات خداوندمطرح شده، اعيان ثابته مورد توجه قرار گرفته و نقش خليفه خداوند در هدايت مورد بحث قرار گرفته است و در فصل آخر، نقش معرفتي و عملكردي اسماء و صفات الهي در هدايت و ضلالت انسان و نقش اختيار او و نقش اسماء و صفات خداوند در هدايت و ضلالت انسان بيان شده است. مساله‌‌‌‌ي اسماء و صفات كه بعد از اثبات وجود حق تعالي مطرح مي گردد، در آثار ملاصدرا اهميتي ويژه دارد. بر اساس نظر ملاصدرا، خداوند متعال داراي اسماء و صفات جمالي و جلالي بوده و هدايت موجودات و بالأخص انسان در اثر تابش اسماء او- اعم از جمالي و جلالي– مي باشد،چه در بدو خلقت و تكوين موجودات و چه در ادامه‌ي حيات و همچنين بعد از فناي جسماني موجودات و اما در ميان موجودات، انسان چون مظهر اسم جامع «الله» است اهميت ويژه اي مي يابد، خداوند متعال او را به طور ويژه مورد مهر و محبت خود قرار داده و او را متلبّس به اسماء الهي و مستعدّ تقرّب به خود گردانيد؛ خلقت اوليه‌ي انسان بر فطرت ناب توحيدي است. عده‌اي از انسان‌ها به دليل غلبه‌ي صفتي، يا مظهر اسم جمال حق شدند يا مظهر صفت جلال حق تعالي. لذا اينكه انسان تحت چه اسمي قرار گيرد، جبر است كه تابع شرايط اختلاف مزاج و تفاوت سرشت و اختلاف خلقت آنان، حالات پدر و مادر، آن‌چه كه نطفه از آن به ‌وجود مي‌آيد، نوع تغذيه، روش تربيتي پدر و مادر، معلم، تربيت خودش (خود سازي) و ... است اما وجود انسان هاي هدايت نيافته در پهناي خلقت به دليل سوء اختيار آنان بوده كه در اثر عدم شناخت و آگاهي از نفس خويش كه عالم صغير است و نسخه ي عالم كبير به ضلالت افتاده‌اند و از مقصد اصلي خويش دور افتاده‌اند و اين به دليل تزاحمات اسمايي در عالم طبيعت بوده كه بنا بر نظر ملاصدرا لازمه ي جهان احسن است. ويژگي اختيار موجب گشته تا عده‌اي از انسان‌ها خود را قدرتمند دانسته و در برابر حق تعالي عرض اندام كرده و اسمي كه خدا او را با آن خلق فرموده تبديل به اوصاف شيطاني كنند، مانند صفت جهل و يا متلبّس شوند به صفتي كه شايستگي آن را ندارند؛ اوصافي كه خداوند فرموده از آن بر حذر باشيد كه موجب ضلالت از راه حق است؛ مانند صفت كبر. لذا باتوجه به خودشناسي و انتخاب طريق وصول به مطلوب يعني از انديشه تا عمل، هر فردِ انساني مختار مي باشد و خداوند كه هادي بالذّات است اضلال ابتدايي ندارد؛ بلكه ضلالت ثانويه‌ي اسمايي او متوجه انسان‌هاي رشد نيافته است.بنابراين هدايت انسان در مسير شناخت صحيح اسماء و صفات اهميت ويژه اي مي يابد؛ زيرا اسماء و صفات، محمولات عقلي و كمالات وجودي‌اند. از اين‌رو خداوند با هدايت تشريعي خود كه جلوه‌اي از هدايت تكويني اوست و هدف از اين دو كه «ارايه طريق و ايصال به مطلوب» بوده نماينده‌اي مخصوص كه مظهريت جامع اسم«الله» را دارد فرستاده است تا انسان با الگوي جامع اسمايي آشنا گرديده و بالفعل در سلك ملكوتيان قرار گيرد. چنان‌كه افرادي از انسان‌ها توانسته‌اند از اين قوه و توانايي در جهت خير و فطرت اصلي خود استفاده كرده و خود را در معرض تأثيرات معرفتي و عملكردي اسماء الهي قرار دهند.

1401/09/01

تهران جنوب

69945