24575پ

Critical analysis of the text of Nahj al-Balagha based on the doubts about the attribution of phrases to Amir al-Mu'minin (AS

دكتري تخصصي

علوم و معارف نهج‌البلاغه (Ph.D)

دانشگاه پيام نور مركز تهران جنوب

1396-1397

1400/11/06

بسيارخوب

139ص

جعفري، محمدمهدي؛ نيستاني،ناصر

امين ناجي، محمد هادي

127-137ص

Nahj al-Balagha, Criticism of Hadiths, Dating of Hadith, Ceylon Nafs Nabi, Seven Climates, Defects of Aqul

تهران جنوب

باتوجه‌به لزوم نقد و بازنگري در آثار روايي، و احتمال وقوع خطا يا جعل،با انگيزه‌هاي مختلف، اين پژوهش به بازنگري تحليلي_انتقادي بخش‌هايي از نهج‌البلاغه پرداخته است. روش تحقيق، تحليل با دو رويكرد متن و اسناد و به‌وسيله تاريخ‌گذاري و كشف زمان و منبع اوليه پيدايش روايت، و سير تطور تاريخي حديث و مضمون‌هاي مشترك آن در ميان منابع كهن است. مطالعه موردي قسمت‌هايي از سه خطبه منتخب نهج‌البلاغه (خطبه 197، 224 و 80) مي باشد كه استناد آن به امام علي (ع) محل ترديد قرار واقع شده است. اولين مورد، مربوط به لحظه رحلت رسول اكرم (ص) در خطبه 197 است كه فرمودند: "نفس نبي (ص) در دست من جاري شد، سپس آن را به‌صورتكشيدم ... " در فصل دوم پس از تاريخ‌گذاري مجموعه روايات سيلانِ نفس نبي، به نقش صدقه بن سعيد در ورود اين عبارت به روايت و نفوذ آن به ديگر منابع از اولينِ آنهايعني المصنف ابن ابي شيبه، به ديگر كتب روايي، پي خواهيم برد. مورد دوم ترديد درباره اين است كه آيا مخاطب كلام علي (ع) با مفهوم هفت اقليم در خطبه 224 آشنا بوده يا اينكه اين اصلاح، پس از عصر ترجمه و از اواخر سده دوم هجري وارد فرهنگ اسلامي شده است؟ پاسخ اينكه اصطلاح اقاليم سبعه قبل از ورود اخترشناسي يوناني و ترجمه آثار بطلميوس، توسط افرادي چون ابن مقفع كه آشنا به زبان عرب بوده‌اند؛ از مشرق زمين و توسط پارسيان به سرزمين‌هاي اسلامي راه پيدا كرده است. در فصل آخر به نقد مفهوم نقصان عقل زنان در خطبه 80 پرداخته‌ايم كه تكيه‌گاه اصلي ما براي روشن شدنِ ضعف و عدم اعتبار اين بحث، توجه به تاريخ‌گذاري روايات هم مضمون و يافتن حلقه‌ي مشترك در آنهاست. اين بخش از خطبه به‌ظاهر برگرفته از حديث نبوي است كه اعتبار تاريخي قابل قبولي داشته اما به دليل بي‌دقتي در برخي نقل‌ها، جمله‌ي "قال عبدالله بن مسعود: " پيش از بيان النساء نواقص العقول ... حذف، و باعث گرديده، كلام عبدالله به‌اشتباه به حضرت محمد (ص) نسبت داده شود.

1401/06/05

67287