بررسي اخبار خديجه س ( و فاطمه)س در الطبقات الكبري

An eva‎luation of Portrayal of Khadija and Fatima in Al-Tabaqat Al-Kubra

كارشناسي ارشد

تاريخ گرايش: تشيع

مركز تهران جنوب

1399

1399/06/12

عالي

217ص

مجتبي سلطاني احمدي

مهدي عبادي

203-214ص

Khadija (S), Fatima (S), Ibn Sa’d, Al-Tabaqat al-Kubra, Ahl al-Hadith

مركز تهران جنوب

چكيده تصوير منعكس شده از شخصيتهاي برجسته تاريخي در متون و منابع تاريخي متقدم، تاثير تعيينكنندهاي در ترسيم شخصيت آنها در اذهان عموم مردم دارد، از اين رو نقد و ارزيابي محتوايي اين منابع امري ضروري است. در اين راستا بررسي تصوير دو تن از نزديكان رسول خدا)ص( –خديجه)س( و فاطمه)س(- در اخبار الطبقات الكبر يمحمدبنسعد )د 231 ق(، مهمترين اثر برجايمانده از ميراث مكتوب اهل سنت و از جامعترين منابع در باب زنان صحابي و تابعان صدر اسلام، موضوع پژوهش پيشرو است. ابنسعد متاثر از باورهاي كلامي اهل حديث و اصولي چون عدالت صحابه، عدم بيان اختلافات صحابه و ضرورت تفضيل شيخين، گاه با حذفيات آشكار و گاهي با تقطيع و تحريف دادههاي تاريخي، سير برخي حوادث را به گونهاي متفاوت نشان داده است. پژوهش حاضر با بررسي موردي زندگاني خديجه)س( و فاطمه)س( در الطبقا ، ت از طريق مقايسه تطبيقي روايتهاي اين كتاب با اخبار مورخان متقدم )هفت قرن نخست هجري( و ديدگاههاي محققان معاصر به تببين تفاوت و شباهتهاي مواضع ابنسعد نسبت به وقايع و مسائل صدر اسلام با گزارشهاي ديگر پرداخته است. بنا بر يافتههاي اين پژوهش تصوير ارائه شده از خديجه)س( در اخبار ابنسعد به رغم آنكه مثبت و فاقد رويكرد تخريبي است، اما مولف در روندي قياسگونه با عدم ذكر برخي فضايل مهم خديجه)س( و افزودن برخي مناقب به دختر خليفه نخست، عايشه را افضل زنان رسول خدا)ص(، بهشتي و منتخب از جانب خداوند معرفي كرده است. مولف الطبقات از طرح مباحث اختلاف برانگيز وقايع پس از رحلت رسول خدا)ص(، به ويژه اختلافات مربوط به جانشيني پيامبر)ص( و مسائلي كه منجر به بيماري و رحلت فاطمه)س( شد، خودداري كرده است؛ در ماجراي مطالبه فدك و سهمالارث از سوي فاطمه)س(، با طرح حديث منسوب به رسول خدا)ص( مبني بر ارث نبردن از پيامبران، ابوبكر را محق و پيرو شيوه رسول خدا)ص( نمايانده و با طرح روايات ضعيف در كنار اخبار مشهور تاريخي، اصالت خبر نارضايتي فاطمه)س( از خلفاي وقت و دفن مخفيانه فاطمه)س( در اعتراض به عملكرد آنان را تضعيف كرده است.

1400/10/20

65171