چكيده
سخن گفتن از حقوق انسان درقالب جديدو مدون يكي از مهمترين ويژگيهاي دوران معاصراست، و درآن ميان حقوق زنان از اهميت ويژه اي برخوردار ميباشد. رفع تبعيض هاي حقوقي ناشي از جنسيت، درابعاد مختلف زندگي حقوقي بشر، باتاكيد برحقوق زنان، محور اصلي همه معاهدات و اعلاميههاي بين المللي و منطقه اي مربوط به حقوق زنان را تشكيل ميدهد. دفاع از حقوق مالي زنان از جمله بهره آنان از ارث يك بحث بسيار مهم ازحقوق زنان است. زوج از كلي هياموالوحقوق مالي زوجه ارث ميبردلكن در مورد نوع اموالي كه زوجه ازآن ارث ميبرد اختلاف نظر وجود دارد. يك نظراين است كه با توجه به ظاهر قرآن، زوجه از جميع اموال و از عين آنها ارث ميبرد. نظر ديگر محروميت زوجه از عينياقيمت برخي اموال است و نظرآخرتفصيل بين زوجه صاحب فرزند وفاقد فرزند است: زوجه صاحب فرزند ازجميع اموال زوجارث ميبرد ولي زوجه فاقد فرزند از ارث برخي اموال محروم است. نظرمشهور فقيهان اماميه ارث بردن زوجه از قيمت بناودرختونه از عين آنهاومحروميت او از عين وقيمت زمين است كه مادهي946قانون مدني ازآن پيروي كرده بود. دراصلاحيه سال1387مادهي مزبور، زوجه از ارث عين اموال غيرمنقول اعم ازبن او زمين محروم بوده ولي ازقيمت آنهامحروم نيست. پژوهش حاضرپس از نقد كليهي نظرات نظراول را ترجيح ميدهد. دراين پژوهش ابتدا به بررسي مقايسه اي ارث زن و مرد در اديان الهي وغيرالهي وهمچنين برخي تمدنهاي بزرگ ونظامهاي حقوقي پرداخته ميشود؛ سپس ارث زن و مرد در حوزه حقوقي نيز مباني تحولات قانوني راجع به ارث زوجه در حقوق ايران بررسي ميشود. درطول اين بررسي ها محروميتهاوامتيازهاي زن و مرد نسبت به يكديگر باتوجه به دين و آداب و رسومشان ذكرمي شود .درقسمت پاياني، ميانگين تكاليف وامتيازهاي مالي زن ومرد مورد مقايسه قرار گرفته و ميزان انعكاس عدالت تشريعي در منظومه حقوق و تكاليف مالي اين دو، درحقوق اسلام و قوانين موضوعه ايران ارزيابي ميشود.
