چكيده
در پژوهش حاضر، به بررسي عزل و نصب كدخدايان در دوره قاجاريه و پهلوي در استان ايلام پرداخته شده است. در پي اقداماتي كه از دوره قاجار و پهلوي در راستاي گسترش دايره نفوذ حكومت در اقصا نقاط كشور صورت گرفت، تغييراتي در ابعاد مختلف مديريت روستايي از جمله منصب كدخدايي و ساختار و كاركردهاي آن ايجاد گرديد..با توجه به اين امر، سوال اصلي پژوهش حاضر اين است كه كدخدايان ايلام در دوران قاجار و پهلوي چه نقشي داشته وچگونه عزل ويانصب ميشدند؟ پژوهش حاضر به اين نتيجه مي رسد كه با توجه به ساختار ايلياتي در استان ايلام، در اين دوران، با تصويب قوانين، در ساختار و كاركردهاي منصب كدخدا تغييراتي ايجاد شد. نقش اين قوانين در آنچه مربوط به نقش كدخدا، به عنوان نماينده مالك بود بيشتر بهرسميت شناختن عرف موجود و در واقع، قوت قانونيدادن به عرف موجود، در اين زمينه بود؛ اما شناسايي كدخدا به عنوان نماينده دولت، امر تازهاي بود كه ريشهاي در سنت نداشت. باتصويب اين قوانين بود كه قانون، به عنوان يكي از دو منبع اقتداركدخدا مطرح شد. طبق اين قوانين، وظايف جديدي به عهده كدخدا گذاشته شد كه تا قبل ازآن سابقه نداشت. اين وظايف جديد، اغلب وظايفي بودند كه دولت براي اعمال حاكميت و نفوذ خود در روستاها و همچنين براي به اجرايدرآوردن برنامههاي مدنظر خود، در راستاي نوسازي و توسعه روستاها، بر عهده كدخدا واگذار كرده بود. اين قوانين براي كدخدايان در استان ايلام وظايف و كاركردهاي يكسان و واحدي تعريف ميكرد كه در صورت تخلف از اين امر پيگرد داشتند. ژاندارمري از جمله نهادهايي بوده است كه بر عزل و نصب كداخدايان نظارت مي كرده اند. نوع روش تحقيق حاضر توصيفي – تحليلي و بر مبناي مطالعات كتابخانه اي است.
