چكيده
كشف المحجوب و مرصادالعباد، دو تا از كهنترين كتابهاي تعليمي صوفيه به زبان فارسي است. كشف المحجوب به دليل تأثيرپذيري از كتابهاي عرفاني قبل از خود و تأثير آن بر كتابهاي عرفاني فارسي بعد از خود حائز اهميت است. اين پژوهش كوششي در راستاي بررسي عرفاني كشف المحجوب و مرصادالعباد است كه ميتواند در درك بهتر آن و ديگر متون عرفاني مؤثر باشد. هجويري و رازي از معرفت شهودي، توحيد افعالي، فناي صفات، كشف و شهود كه مؤلفههاي اصلي مكتب كشف و شهود است و از احوالي كه از كشف حاصل ميشوند مانند حيرت، سكر، ذوق و شرب، شوق، وجد؛ و درجات و مراتب كشف مانند لوايع، لوامع، طوالع و طوارق سخن گفتهاند. ايشان تلاش كردهاند ارتباط تنگاتنگي بين ديگر مباحث كتاب و مؤلفههاي مكتب كشف و شهود برقرار كنند، چنانكه حقيقت ايمان را با فنا، حقيقت تسليم را با فناي ارادهي سالك در ارادهي خداوند و خرقهپوشي را با كشف مرتبط كردهاند. آنچه مسلم است، اين است كه اين دو نويسنده در حوزه عرفان و تصوف خود نه دين گريزند و نه عقل ستيز. و هر دو در رسيدن به كمال و حقيقت انسان با شريعت و طريقت اذعان دارند. حاصل سخن آنكه نكتهي مهم در عرفان هجويري و رازي پرداختن به بحث كشف و شهود و طريقت و شريعت است.
