23848پ

Designing the pathological model of educational methods of induction, imposition and habit from the Islamic point of view

دكتري

فلسفه تعليم و تربيت اسلامي

مركز تهران جنوب

1398

1398/11/08

بسيارخوب

232ص

زهره اسمعيلي

محمد رضا سرمدي دكتر طيبه صفايي

219-230ص

Educational Methods, Induction, Imposition, Habit, Educational Implications, Model, Pathology

مركز تهران جنوب

هدف پژوهش حاضر طراحي الگوي آسيبشناسي روشهاي تربيتي تلقين، تحميل و عادت از ديدگاه اسلام و دلالتهاي تربيتي آن براي نظام آموزشي بوده است. تربيت، مراحل تربيت همراه با اصول و روشهاي تربيتي آن بر مبناي آيات و احاديث مورد بررسي قرار گرفته است. همچنين مولفههايي نظير: شبكهي معنايي مفاهيم تلقين، تحميل و عادت؛ كاربرد و مصاديق آنها بررسي و تحليل شده است. اين پژوهش از ويژگي دو وجهي توصيفي- تحليلي و نظريه سازي داده بنياد استفاده كرده است. راهكار اجرايي آن كتابخانهاي و اسنادي مي باشد. به منظور طراحي الگوي آسيب شناسي روشهاي تربيتي تلقين، تحميل و عادت بر اساس ديدگاه اسلام با توجه به هدف و سوالهاي تحقيق، از روش تحليل مفهومي بر حسب بافت و سياق و تحليل بر حسب ارتباط دروني مفاهيم استفاده شده است؛ به اين ترتيب با كدگذاري مفاهيم استخراج شده، طراحي الگوي آسيب شناسي روش هاي تربيتي تلقين، تحميل و عادت براي نظام آموزشي استفاده شده است. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه برنامه تربيتي اسلام مخصوص به مرحله معيني نيست و تمام عمر آدمي را در برمي گيرد. اما برحسب مراحل به استقلال رسيدن فرد در زندگي، سه دوره ي هفت ساله اول مورد توجه قرار گرفته است، كه هر يك از اين مراحل داراي اصول و روش هايي است كه لازم است مربيان، متربيان را مطابق استعدادها و علايق هر مرحله تربيت كنند. همچنين در يك مدل مفهومي كه براي تربيت اسلامي در نظر گرفته شده است، روشهاي تربيتي تلقين، تحميل و عادت مي توانند از دو جنبهي آسيب زاي و مطلوب مورد استفاده قرار گيرند و هر يك از اين جنبهها تأثيرات تربيتي ويژه دارند كه متناسب با شرايط و مراحل تربيت مي توان براي نيل به اهداف غايي تربيت بهره جست. پيامدهاي شناسايي شده، از جنيه ي مطلوب شامل؛ ايجاد باور به حقانيت آموزه هاي ديني، دروني شدن صفات حسنه همراه با شكل گيري عادات و اخلاق پسنديده، آسان شدن فعاليتهاي روزمره و هدايت در سايه عمل و پيشرفت در امور دنيوي و سعادت انسان مي باشد.همچنين از جنبه ي آسيب زاي شامل؛ شكل گيري گفتار و رفتار سطحي و خشك، ايستايي و ركورد، تسليم و سرسپردگي، سلب استقلال و آزادي و توقف فرايند انديشه ورزي است. بدين ترتيب چنانچه در فرايند تربيت استفاده از اين روشها به عنوان استراتژي محوري؛ بدون پشتوانه فكري استدلالي و ناآگاهانه همراه با ناديده گرفتن اختيار و انتخاب، مورد استفاده قرار گيرد، آسيب زاي خواهد بود. از سوي ديگر چنانچه در استفاده از اين روش ها استدلال ها و نكات جديد بصورت آگاهانه و آزادانه بيان شود، مطلوب است.

1399/12/10

62004