23760پ

A critical analysis aboute the generalizations or generality or specificity of the Qurʹanʹs addresses; the foundations, the reasons, and the consequences

دكتري تخصّصي

علوم قرآن و حديث

مركز تهران جنوب

1398

1398/11/15

خوب

174ص

جعفر نكونام ؛ محمّد هادي امين ناجي

مهين شريفي اصفهاني

165-172ص

Audience of the Quran; Addresses of the Quran; The general audience of the Quran; The specificity of the Quranʹs audience

مركز تهران جنوب

درباره اين كه مخاطب قرآن كيست، وحدت نظر وجود ندارد. اين تعدد ديدگاه از آن جهت داراي اهميت است كه روشن شدن اينكه چه كساني مخاطب قرآن بودهاند ميتواند در اشتمال تكاليف قرآن بر مخاطبان حاضر و غايب و دامنه آن اثرگذار باشد. دربارۀ مخاطب قرآن، ديدگاههاي چندي در ميان دانشمندان و مفسران قرآن مطرح شده است. از سوي ديگر، با وجود بحث و بررسيهاي دامنهدار درباره مخاطبان قرآن، تاكنون تحقيق جامع، فراگير و منسجم در اين باره با هدف بررسي مباني، ادله و پيامدهاي ديدگاههاي گوناگون ارائه نشده است. يك ديدگاه، اعتقاد به عموميت خطابهاي قرآن است؛ به اين معنا كه همه مردم جهان از عصر نزول تا روز رستاخيز را مخاطب قرآن اند. باورمندان به اين ديدگاه بر اساس مباني خاصي ادلهاي مانند آيات حاوي الفاظ عام قرآن و برخي روايات نقل شده را براي اثبات ديدگاه خود مطرح ميكنند و نتيجه ميگيرند كه خطابهاي قرآن متوجه همه جهانيان در سراسر جهان است. ديدگاه دوم، شخص پيامبر اسلام)ص( را مخاطب قرآن معرفي مي كند. بر اساس اين ديدگاه، پيامبر خود شخصاً مخاطب قرآن بوده است و نه تنها او منزلگاه وحي بوده، مخاطب وحي نيز بوده است و ديگران لياقت و شايستگي مخاطب بودن را نداشتهاند. ديدگاه سوم بر آن است كه چهارده معصوم مخاطب قرآن اند. اين ديدگاه ريشه در مباني اخباريگري دارد و بر اساس مباني مرتبط به آن، معتقد است كه چون فهم قرآن مختص چهارده معصوم است، مخاطب قرآن نيز ايشان هستند. ديدگاه چهارم، بر آن است كه عرب عصر نزول مخاطب قرآن بوده اند كه عربيت زبان و فرهنگ قرآن به عنوان مباني اين ديدگاه بر ادلهاي مستخرج از آيات قرآن تكيه دارد كه مطابق قرينههاي كلامي و مقامي، خطابهاي قرآن را به آنان اختصاص ميدهد. در اين تحقيق با بهرهگيري از تمامي شواهد قرآني و روايي و با تكيه بر استدلال عقلي، مباني و ادله هر چهار ديدگاه مورد بررسي و نقد قرار گرفته است. رويكرد اين تحقيق پديدارشناسانه است؛ يعني در اين تحقيق فقط به گزارش مباني و ادله و پيامدهاي هر نظريه پرداخته مي شود.

1399/10/16

61533