3773پ

دكتري تخصصي (Ph.D)

جغرافيا - برنامه ريزي شهري

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

1398

1398/11/10

خوب

242ص.

موسي كاظمي ، سيدمهدي

هوشيار ، حسن

231-240

neighborhood , neighborhood development , Sustainable Development , Mahabad City

براي دستيابي به شهرهاي پايدار قبل از هر چيز محلات پايدار لازم است، زيرا محلات به عنوان كوچكترين واحد كالبدي - اجتماعي تقسيمات شهري، سلول هاي سازنده شهر محسوب مي شوند. بر اين اساس پژوهش حاضر با روش توصيفي- تحليلي و با هدف تحليل وضعيت پايداري ﻣﺤﻠﻪﻫﺎي شهر مهاباد بر اساس سطح مطلوب و ايده آل شاخص هاي توسعه پايدار و همچنين تبيين عوامل اثر گذار بر ارتقاء توسعه پايدار در محلات مورد مطالعه انجام شده است. در اين پژوهش ابتدا به استخراج و تدوين مقادير آيده آل شاخص هاي توسعه پايدار اقدام شده و سپس با استفاده از آزمون T.Test در نرم افزار SPSS، نسبت به سنجش وضعيت كلي پايداري شاخص هاي مورد مطالعه بر اساس مقادير ايده آل اقدام شده است. نتايج اين بخش مشخص ساخت به طوركلي از بين 53 شاخص بكار رفته، تنها 16 شاخص در وضعيت پايدار قرار دارند. همچنين با استفاده از مدل تاپسيس، رتبه بندي و سطح بندي محلات از منظر توسعه پايدار انجام شده است. به طوريكه نتايج سطح بندي محلات در شاخص تلفيقي توسعه پايدار نشان داد ،22 محله از 26 محله شهري مطالعه شده در سطوح ناپايدار و كمتر پايدار قرار مي گيرند. اين مساله فاصله زياد شهر مهاباد را با يك شهر پايدار به خوبي مشخص مي سازد. در ادامه پژوهش، به منظور تبيين بهتر عدم تعادل و افتراق فضايي دربحث توسعه پايدار با استفاده از روش خود همبستگي فضايي موران در نرم افزار Arc GIS، به سنجش الگوي توزيع شاخص هاي پايداري محله اي در شهر مهاباد پرداخته شده است كه نتايج بيانگر بيانگر الگوي توزيع شاخص هاي اقتصادي، كالبدي و خدماتي تصادفي بوده و الگوي توزيع شاخص هاي بهداشتي- درماني، اجتماعي و زيست محيطي نيز خوشه اي است. اين مساله بدين مفهوم است كه پايداري اجتماعي، بهداشتي و زيست محيطي به طور معني داري در پهنه هاي (محلات همجوار) خاصي رخ داده است. همچنين الگوي توزيع شاخص تركيبي پايداري (شاخص كلي) نيز خوشه اي مي باشد. بنابراين مشخص مي شوداز نظرشاخص هاي توسعه پايدار، محلات شهري مهاباد هم ناپايدار است و هم نامتوازن. به عبارت ديگر اندك پايداري موجود در شهردر پهنه هاي و محلات خاصي قابل مشاهده است و بيشتر محلات شهري مهاباد ناپايدار مي باشند. در نهايت پس از تلفيق شاخص هاي مختلف مورد مطالعه و محاسبه شاخص نهايي پايداري، سنجش كلي و نهايي جدايي گزيني و افتراق فضايي شهر مهاباد انجام شد كه مشخص گشت شهر مهاباد بر اساس شاخص كلي توسعه پايدار با دوگانگي و عدم تعادل فضايي مواجه است. به طوريكه محلات ناحيه 5 واقع در نيمه شمالي شهر، پهنه پايدار و محلات ناحيه 6 واقع در نيمه جنوبي شهر، پهنه ناپايدار شهر مهاباد را تشكيل مي دهند. همچنين به منظور تبيين و تحليل تعادل فضايي شهر مهاباد بر اساس شاخص ها توسعه پايدار، توزيع شاخص هاي توسعه پايدار در ارتباط با پراكنش جمعيت (تراكم جمعيت محلات)، توسط آزمون ضريب همبستگي پيرسون در نرم افزار SPSS و همچنين مدل رگرسيون حداقل مربعات معمولي (OLS) به انضمام نقشه هاي خروجي آن در نرم افزار Arc GIS (نقشه هاي تخمين و باقيمانده اثر تراكم جمعيت بر توزيع شاخص هاي پايداري) سنجش شده اند. يافته هاي اين بخش نيز نشان دادند كه نه تنها ارتباط مثبتي بين توزيع شاخص هاي توسعه پايدار با تراكم جمعيت در شهر مهاباد برقرار نيست، بلكه در موارد همچون شاخص هاي اجتماعي عكس اين حالت نيز صادق است. اين مساله بيانگر عدم برخورداري بخش اعظم جمعيت شهر مهاباد از شاخص هاي توسعه پايدار است. در گام آخر پژوهش از طريق مدل تحليل مسير در نرم افزار PLS، اثرگذارترين عوامل مرتبط با ارتقاء پايداري در محلات شهر مهاباد سنجش و استخراج شده اند. نتايج مدل تحليل مسير نشان داد تمامي متغيرهاي اجتماعي، اقتصادي، كالبدي، خدماتي، زيست محيطي و بهداشتي- درماني، اثر مثبت و معني داري بر ارتقاء توسعه پايدار محلات شهر مهاباد دارند كه در اين بين شاخص هاي اقتصادي بيشترين اثر را بر پايداري محلات شهر مهاباد دارا مي باشند، لذا جهت نيل به توسعه پايدار در شهر مهاباد، ارتقاء شاخص هاي اقتصادي مي بايست در اولويت توجه قرار بگيرند.

1399/4/14

59799