PHD ۹۲۳

An Analysis and Study of the Structural and Conceptual Aspects of the Quranic Verses in Al-Tawassol Ela al-Tarassol and Nafthat al-Masdour

دكتري

زبان و ادبيات فارسي

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي

۱۳۹۱

۱۳۹۷/۰۵/۲۹

عالي

۲۰۸ ص

مجيد سرمدي

مسجدي حسين - گيتي فروز علي محمد

۱۹۸ - ۲۰۶ ص

Qurʹanic verses, concept, Al-Tawassol Ila al-tarassol, Nafthat al-Masduor, Intertextuality, Technical prose.

مجيد سرمدي مسجدي حسين - گيتي فروز علي محمد عابدي علي

دو رانسنگ نظم و نثر پارسي هماره در سدههاي پيشين از جانمايههاي آيات قرآني بهره رفتهاند؛ چنانكه بهرهمندي از غيب لايتناهي آيات در حيطة مهاهيم، نظام انديشگي ادب فارسي را پخته نموده و با نگرهاي زيباشناسانه ميتوان دريافت كه آيات از ابزارهايي است كه زبان را در ارائة مضامين لذتبخش ياري رساندهاست. در اين ميان، بهره يري منشيان و نثرپردازان، در سبك فنّي يا مصنوع پارسي، از امكانات زباني قرآن در فضاي بلاغي و ادبي، از تصويرسازي، واجآرايي، حيطههاي آوايي و موسيقايي، انسجام متني و كاربرد واژ ان و تركيبها به خاطر عربيخواني و قرآنداني آنان اوج بيشتري دارد. بدينروي، آيات در دو اثر فنّيِ قرن ششم و ههتم، يعني؛ نهثهالمصدور اثر زيدري نسوي با كاربرد 137 و التوسلاليالترسلِ بهاءالدين بغدادي با كاربرد بيش از 279 آيه، داراي بسامد است. از سويي، التوسل هماره سرمشق مُنشيان و مُترسلان قرار رفته و نهثهالمصدور، ركني ممتاز براي مُنشيان و ساير نويسند ان بودهاست. در تحليل شگردهاي ساختاري و مههومي كاربرد آيات قرآني در اين دو اثر، كه به شيوة تحليلي- استنباطي انجام رفته از روشهاي استدلال و تحليل برپاية مطالعات كتابخانهاي بهره رفته شدهاست و روابط روساخت و ژرفساخت متن و آيات واكاوي شدهاست. آنچه به جاذبههاي ساختاري اين دو اثر افزوده، جنبههاي زيباشناسانه است؛ از جمله، نمود ساختارهاي همپايه ميان متن و آيات، ساختار آوايي و القايي، بديعي، تصويري و بلاغي متن و آيات. در اين شگردهاي مههومي كه با همحضوري متن و آيات در دو اثر ايجاد شده، نمودهايي از جنس تعليم، تهسير و تأويل وجود دارد كه حاكي از تسلط مؤلّهان نسبت به آيات و تهسير آن و برداشتهاي علمي و ادبي از قرآن است. در شگردهاي مههومي، نويسند ان به انواع انديشههاي جبر رايانه كه اقتضاي دورة خوارزمشاهي بهويژه در حملات مغول وتاتار است، پرداختهاند. انديشة جهاد رايانه، معادباوري و نوعي التزام اعتقادي در آراي نسوي يافت ميشود و انديشة اخلاق مدارانه در انديشه بغدادي نمود بيشتري دارد. نيز هر دو نويسنده، آيات را در نمودهاي انگيزشي، تعريضي، هجوي و انواع تقابلهاي ساختاري و مههومي به كار بردهاند. برخي آيات در حيطة بينامتنيت، چنان با متن پيوند دارد كه تا خواننده به حيطة تهسيري آنها آ اه نباشد، هر ز دريافتي كامل از متن نخواهد داشت.

48486