1714پ

Optimal Utilization an​d Sustainable Management of Groundwater Aquifers in Agriculture:Positive Stochastic Dynamic Programming Approach

دكتري تخصصي(Ph.D)

علوم اقتصادي

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

1396

1396/6/12

عالي

245ص.

نيكويي ، عليرضا - خداداد كاشي ، فرهاد

شوكت فدايي ، محسن

216-226

Groundwater,Dynamic Programming,Positive Mathematical programming, Simulation, policy Alternative

اگر چه پرداخت هاي حمايتي دولت در بخش كشاورزي در جهت افزايش رفاه جامعه صورت مي‌گيرد، اما تبعاتي نظير تأثيرگذاري بر محيط زيست و به ويژه منابع آب به همراه دارد، به گونه اي كه امروزه توسعه فعاليت‌هاي كشاورزي منجر به افت سطح آب زيرزميني در اكثر آبخوان‌ها شده است. اين موضوع انگيزه توسعه و بكارگيري گزينه هاي سياستي جهت حفظ منابع آب آبخوان و در نتيجه پايداري آن را بيش از پيش افزايش داده است. برداشت هاي بي رويه از منابع آب زيرزميني در دشت مهيار شمالي واقع در حوضه آبخيز زاينده رود اصفهان، سطح آب در آبخوان اين دشت را به شكل قابل توجهي كاهش داده و منابع آب زيرزميني به عنوان مهمترين منبع تأمين كننده آب مورد نياز بخش كشاورزي اين منطقه را با بيلان منفي مواجه كرده است. بر اين اساس، مديريت آبخوان از منظر حفظ و پايداري منابع آبي آن از اهميت ويژه اي برخوردار است، به ويژه براي اين منطقه كه اقتصاد آن مبتني بر توليد محصولات كشاورزي مي باشد. هدف اين مطالعه تحليل و شبيه‌سازي تأثير سياست هاي قيمت گذاري آب، سياست كاهش يارانه انرژي و ايجاد محدوديت در ميزان آبكشي به عنوان سياست هاي حفظ منابع آب زيرزميني بر متغيرهاي اقتصادي و هيدرولوژيكي آبخوان دشت مهيار شمالي شامل ظرفيت آبخوان، بيلان آب آبخوان، ارتفاع لايه اشباع و سطح ايستابي آب آبخوان با استفاده از مدل بهينه يابي غيرخطي مي باشد. براي اين منظور، يك مدل برنامه ريزي رياضي مثبت (PMP) به شكل پويا در محيط برنامه نويسي GAMS گسترش يافت و نسبت به داده‌هاي مربوط به سطح كشت محصولات مختلف در سال پايه 84-1383 كاليبره گرديد. پس از كاليبره شدن، اثرات مربوط به اعمال سناريوهاي مختلف سياستي بر اين متغيرها در طول يك دوره 20 ساله شبيه سازي شد. روش در نظر گرفته شده براي جمع آوري داده هاي اين مطالعه مبتني بر مطالعات پيمايشي و تكميل پرسشنامه، اسنادي و استفاده از نظرات و تجربيات كارشناسي بوده است. نتايج اين تحقيق نشان داد در محدوده آبخوان مورد مطالعه و در مقايسه با شرايط فعلي حاكم در منطقه، با لحاظ اين سياستها در مديريت منابع آب زيرزميني و تغيير الگوي كشت در جهت كشت محصولات با نياز آبي كمتر و همچنين محدود تر شدن كشت محصولات با آبياري غرقابي و گسترده تر شدن كشت محصولات با آبياري تحت فشار و در نتيجه تعديل روند بهره برداري بي رويه از منابع كمياب آب، متغيرهاي هيدرولوژيكي اعم از بيلان آب زيرزميني، ضخامت لايه اشباع آبخوان و سطح ايستابي آبخوان مي تواند در سطح قابل ملاحظه اي بهبود يابند.

1396/8/9

43385