1528پ

In Vitro Micropropagation of Alstroemeria by Indirect Organogenesis

كارشناسي ارشد

بيوتكنولوژي كشاورزي

دانشگاه پيام نور كرج

1394

1394/12/12

عالي

230ص.

ابراهيمي ، محمدعلي - اطرشي ، محمود

ربيعي ، مينا

189-207

Alstroemeria, Indirect organogenesis, Tissue culture, Plant Growth Regulators, Callus formation

آلسترومريا (Alstroemeria pelegrina) گل شاخه‌بريده‌اي است كه با نام Inca Lily نيز شناخته شده و به عنوان گياه باغي و گلداني نيز كاربرد دارد. ازدياد آلسترومريا به طور مرسوم به وسيله‌ي تقسيم ريزوم مي‌باشد، اما نرخ تكثير آن در مقايسه با ساير گياهان نسبتاً پايين است، به علاوه در تقسيم ريزوم احتمال انتقال بيماري‌هاي ويروسي افزايش مي‌يابد. هيبريدهاي گياه آلسترومريا مي‌توانند به وسيله‌ي بذر تكثير شوند، اما نتاج به شدت هتروژني خواهند داشت. ضمن اين‌كه در ايران كاشت بذور وارداتي با قيمت بالا و محدوديت هاي متفاوت، صورت مي‌گيرد، از همين‌رو ضرورت استفاده از تكنيك كشت بافت به عنوان روشي سريع و زود بازده و غير وابسته به ژنوتيپ، به منظور توليد و تكثير اين گياه افزايش مي يابد. از طرفي كالوس در برنامه‌هاي اصلاحي گياهان از اهميت فوق‌العاده‌اي برخوردار است. به دليل اهميت و كارآيي ريزنمونه‌هاي برگرفته از ريزوم در آزمايش‌هاي كشت بافت و از آن‌جا كه آلودگي‌هاي‌ قارچي و باكتريايي محيط كشت حاوي ريزنمونه‌هاي ريزوم همواره يكي از مشكلات اساسي پژوهش‌هاي پيشين صورت گرفته در خصوص ريزازديادي آلسترومريا بوده است و هيچ‌يك از پژوهش‌هاي پيشين موفق به كنترل %100 آلودگي‌هاي قارچي و باكتريايي در ريزنمونه‌هاي ريزوم نشده‌اند، آزمايش مقدماتي در 20 تيمار حاوي تركيبات گوناگون با غلظت و زمان متعدد در 3 تكرار جهت كنترل آلودگي ريزنمونه‌هاي ريزوم انجام گرفت و روش ضدعفوني با الكل اتيليك %70 به مدت 1 دقيقه و هيپوكلريت سديم %40 به مدت 35 دقيقه به عنوان بهترين روش معرفي گرديد. تحقيق حاضر در ادامه با هدف بهينهسازي ريزازديادي آلسترومريا از طريق تكنيك كشت بافت و روش اندام‌زايي غيرمستقيم (به منظور القاء كالوس و باززايي) در دو مرحله طرح ريزي شد؛ مرحله‌ي اول: القاء كالوس با ريزنمونه‌هاي قطعات ريزوم، برگ و ساقه‌ي تك گره كه در ابتدا محيط‌هاي كالوس‌زايي با استفاده از دو نوع اكسين؛ 2,4-D، NAA و يك نوع سيتوكنين؛ BAP، در قالب 4 آزمايش تجزيه فاكتوريل مجزا و 6 تكرار مورد بررسي قرار گرفتند. در مرحله‌ي دوم: كالي به دست آمده از ريزنمونه‌هاي قطعات ريزوم و ساقه‌ي تك گره در قالب يك آزمايش تجزيه فاكتوريل مجزا و 6 تكرار، به واسطه‌ي بررسي پارامترهاي درصد باززايي، تعداد شاخه و طول شاخه به محيط باززايي انتقال يافت. نتايج نشان داد كه 2,4-D در مقايسه با NAA در تركيب با BAP در ريزنمونه‌هاي قطعات ريزوم و ساقه‌ي تك گره كارآمد بوده است و بالاترين عملكرد مربوط به كالوس‌زايي در ريزنمونه‌ي قطعات ريزوم به دست آمد. با توجه به نتايج به دست آمده مي‌توان پيشنهاد كرد كه اكسين NAA، به طور مستقيم تأثير مثبتي در تقسيم سلولي در گياه آلسترومريا ندارد. ضمن اين‌كه مي‌توان به خاصيت سمي بودن تنظيم‌كننده‌ي رشد 2,4-D در غلظت‌هاي بالا و نيز تأثير آن بر مرگ سلولي اشاره كرد. سرانجام مي‌توان تركيب NAA با BAP كالوس برگرفته از ريزنمونه‌ي ساقه‌ي تك گره را به عنوان بهترين تركيب جهت باززايي معرفي كرد. اين نتايج نشان دهنده‌ي ضرورت حضور سيتوكنين BAP براي باززايي مي‌باشد. غلظت‌هاي بالاي BAP با حضور NAA در سطح اندك، پاسخ مناسب‌تري به باززايي دادند. ضمن اين‌كه بيشترين طول شاخه از تركيب BAP با ريزنمونه‌ي ساقه‌ي تك گره، بدون حضور NAA حاصل گرديد.

1396/6/25

42662