G 105

كارشناسي ارشد

جغرافيا و برنامه ريزي شهري

رشت

94/07/28

144ص.

شهرام اميرانتخابي

سيدعلي حسيني

اميرانتخابي،شهرام،راهنما , حسيني،سيدعلي،مشاور

طي دهه¬هاي اخير، در كشورهاي در حال توسعه، تمركز جمعيت و فعاليت¬هاي اجتماعي و اقتصادي، سبب بروز معضلات و مسائل متعدد گوناگوني در شهرهاي بزرگ گرديده است و اين مشكلات گرايش برنامه‌ريزان را به تمركززدايي فضايي، كاهش نابرابري‌هاي منطقه‌اي افزايش داده و منجر به اتخاذ راهبردهاي متفاوتي گرديده است؛ يكي از مهم‌ترين اين راهبردها، توجّه به شهرهاي كوچك مي‌باشد كه در مواجه با شهرهاي كوهستاني اهميّت آن فزوني مي¬يابد، به اين جهت هدف اين پژوهش بررسي نقش شهرهاي كوچك و تازه تأسيس در تعادل بخشي ناحيه كوهستاني جنوب گيلان (ديلمان، بره¬سر و جيرنده) مي¬باشد. پژوهش حاضر، از نظر هدف كاربردي است و از بعد روش توصيفي_تحليلي است. روش گردآوري اطلاعات به دو صورت كتابخانه‌اي و ميداني است. از نرم افزار Word براي تهيه جداول و ويرايش متن، از نرم افزار EXCEL براي محاسبات رياضي و ترسيم نمودارها و براي ترسيم نقشه¬هاي موضوعي از نرم افزارGIS استفاده گرديد. داده¬هاي مورد استفاده در تحقيق شامل شاخص¬هاي جمعيتي و اقتصادي در طي دوره سرشماري 1365 تا 1390 است و از مدل¬هاي ضريب كشش¬پذيري، آنتروپي، شاخص مركزيت و مدل اقتصاد پايه به عنوان فنون پژوهش و واحد تجزيه و تحليل براي سنجش سطح توسعه و تأثير شهرهاي كوچك در توسعه ناحيه¬اي استفاده شده است. نتايج حاصل از مدل آنتروپي مشخص نمود شهرهاي بره¬سر و جيرنده، سكونتگاه-هاي روستايي حوزه نفوذ خود را به سوي تعادل در سلسله مراتب شهري و توزيع فضايي سوق دادند ولي شهر ديلمان عامل ايجاد تمركز جمعيت شده است. مدل كشش¬پذيري نيز مشخص كرد در اين شهرها تمركز جمعيت به واسطه وجود خدمات اقتصادي- اجتماعي بيشتر است. بر اساس شاخص مركزيت، ساكنان حوزه نفوذ مستقيم شهر جيرنده و بره¬سر از نظر سطح¬بندي روستاهاي حوزه نفوذ مستقيم، داراي نظم مي¬باشند اما شهر ديلمان از اين نظم محروم است. ضريب مكاني (LQ) مشخص كرد اين شهرها در بخش صنعت خودكفا هستند. شهر ديلمان در زمينه كشاورزي ضعيف است اما در بخش خدمات داراي رشد مطلوبي مي¬باشد. در مقابل شهرهاي بره¬سر و جيرنده داراي اقتصاد به شدت وابسته به كشاورزي بوده و صادر¬كننده محصولات كشاورزي به مناطق ديگر هستند ولي در بخش خدمات به شهرهاي ديگر وابسته هستند و خدمات مورد نياز خود را از ساير نقاط دريافت مي-كنند.

42231