22691پ

Interpretative Character ofAbdullah Ibn Abbas; Components an​d Imaginations

دكتري تخصّصي

علوم قرآن و حديث

مركز تهران جنوب

1396

1396/04/12

عالي

264ص

عبدالهادي فقهي زاده و محمّد هادي امين‌ناجي

عليرضا دل افكار

246-262ص

Interpretation of the Qurʹan, Interpretative narratives, Companions commentators, Abdullah bin Abbas, Commentary character, The Abbasids.

شهرت ابن‌عباس را در عرصه تفسير مي¬توان به سبب فراواني روايات تفسيري و كثرت طرق روايي او در مقايسه با كبار صحابه، تعدد آثار منتسب به وي و فضايل و ويژگي¬هاي برجسته علمي و رجالي نقل شده درباره او دانست. تعارض اين خصوصيات با گزاره¬هايي چون كمسالي او در دوره نزول قرآن و ملاقات اندك وي با پيامبر(ص)در خردسالي، به انضمام تعارضات پرشمار در مرويات تفسيري منسوب به وي، مناقشات در اعتبار آثار تفسيري منتسب به او و تعارضات و اشكالات روايات فضايل و ويژگي¬هاي برجسته او همراه با روايات نكوهش وي موجب ابهام در مرز مؤلفه¬ها و پنداره¬ها درشناخت شخصيت تفسيري ابن‌عباس مي¬گردد؛ به ويژه آنكه تثبيت حكومت نوادگان او با ادعاي خلافت نبوي توأم با درگيري با آل¬علي و همزمان با عصر تدوين حديث بوده است. بر اين اساس به منظور دست¬يابي به مؤلفه¬هاي شخصيت تفسيري ابن‌عباس و شناخت پنداره¬ها، در اين تحقيق روايات مشتمل بر فضايل، نكوهش¬ها و ويژگي¬هاي علمي و رجالي ابن‌عباس همراه با روش تفسيري، وضعيت اسنادي و دلالي روايات تفسيري منسوب به او، جايگاه وي در ميان مفسران طبقه صحابه، وضعيت طرق روايي او، وضعيت كمي مرويات تفسيري وي در مصادر سده¬هاي نخست و ميزان اعتبار آثار منتسب به او واكاوي و بررسي شد. طبق يافته¬هاي اين تحقيق ابن‌عباس مفسر فعال قرآن با روش غالب اجتهادي در بيانمفردات و قرينه¬هاي مقامي و نقل اسباب النزول و برخوردار از برخي فضايل بوده كه روايات نكوهش او نيز مردود است؛ اما به سبب اقدامات ناشي از مشروعيت¬¬خواهي عباسيان در سده¬هاي نخست و همسويي گروهي از محدثان و روات با ايشان با هدف جلبتوجهخلفا،تصويبآراي موردنظرونيز مطامعشخصيوگروهي، به روايات ابن‌عباس بيش از مفسران كبار صحابه توجه شده و علاوه بر انتساب روايات تفسيري ساختگي به او،در شخصيت تفسيري و رجالي وي نيزاغراق شده است.

1396/05/30

42179