1156پ

Philosophical an​d theological approach to the interpretation of Noor verse

كارشناسي ارشد

الهيات و معارف اسلامي ( فلسفه و كلام اسلامي)

دانشگاه پيام نور اصفهان

1395

1395/3/1

بسيارخوب

159ص.

زماني ، مهدي

مومني ، ناصر

143-147

Noor, philosophical interpretation, theological interpretation, Suhrevardi, Sadra, Avicenna, Qazali, Fakhr e razi, Zomokhsheri, Toosi.

در اين پايان‌نامه به بررسي تفسير فلسفي و كلامي آيۀ نور پرداخته شده است. با توجه به انحصار مكاتب عمدۀ كلامي در جهان اسلام به سه مكتب معتزلي، اشعري و كلام اماميه و مكاتب فلسفي در مشاء، اشراق و حكمت متعاليه، سه متكلم زمخشري، فخر رازي و شيخ طوسي و سه فيلسوف ابن‌سينا، سهروردي و صدرا از اين مكاتب فلسفي و كلامي انتخاب شده‌اند و تفسير ايشان از آيۀ نور مورد بررسي قرار گرفته است. در مورد معتزله با بررسي كتاب تفسير كشاف از زمخشري اين نتيجه حاصل شده است كه محوريت تفسير معتزلي از آيه نور مبني بر بررسي لغوي آيه و استفاده از فهم متعارف براي تفسير آن بوده است. در اين تفسير از استناد به تمثيلات عرفاني و فلسفي دربارۀ نور و ديگر اصطلاحات اين‌گونه خودداري شده است، اما نور نيز به معناي هدايت تفسير شده است و از تفسير آن به امري جسماني خودداري شده است. تفسير تبيان از شيخ طوسي نيز همين راه را رفته است؛ اما در تفسير فخر رازي كه حاوي تفسير غزالي از اين آيه نيز هست، به‌طور مفصل به رد جسماني انگاشتن نور در اين آيه پرداخته شده است و نور را نور هدايت دانسته است. در اين تفسير از مباحث فلسفي و كلامي به شكلي گسترده استفاده شده است. در تفسير فلسفي ابن‌سينا به امري ذوقي دست زده است و نور را همان عقل دانسته است و تمثيلات مختلف موجود در آيه را مراتب مختلف عقل دانسته است. در تفسير سهروردي عليرغم محوريت نور در نظام فلسفي سهروردي، او كمتر به اين آيه استناد كرده است و در نهايت مراتب مختلف نور را مراتب مختلف عقل مي‌داند و نور را همان وجود و خير مي‌داند. در صدرا مباحث گذشته به شكلي گسترده‌تر مطرح شده است. نور در صدرا عبارت است از وجود كه خير است و غير از نور همه شر و عدم است. عالم وجود عالم نور است و شر امري عدمي و عبارت از فقدان وجود و همان عدم است. در تفسير فلسفي صدرا از آيۀ نور به شكلي كامل از انديشه‌هاي پيشينيان استفاده و در ابتدا رويكرد آن‌ها مورد نقد و بررسي قرار داده است و سپس با استفاده از مباني آن‌ها تفسيري جامع از اين آيه ارائه كرده است.

1396/2/13

40953