1000پ

Political function of hajj in the abbasid period from the beginning to 260 hejri ghamari

دكتري تخصصي (Ph.D.)

مدرسي معارف اسلامي گرايش تاريخ تمدن اسلامي

دانشگاه پيام نور مركزتحصيلات تكميلي تهران

1395

1395/6/28

عالي

203ص.

جمشيدي راد ، محمدصادق

حسيني ، سيدمحمدرضا - عبادي ، مهدي

179-188

Haj History in Islamic era, Abbasid Khalifas in Haj, Abbasid an​d Haj, Mecca

با تأسيس خلافت جديد عباسيان توسط فرزندان عباس عموي پيامبر(ص) و رويكرد جديد آنان به خلافت علي رغم شعارها و اهدافي كه توسط داعيان و مبلغان عباسي براي جلب نظر و حمايت ناراضيان و معترضان حكومت بني اميه خصوصاً بني هاشم بيان شده بود؛ نياز آنان به پذيرش خلافت نوپا از جانب مردم و مشروع جلوه دادن آن باعث شد كه عباسيان تمام همت خويش را در اين راه به كار بندند. يكي از مهم ترين عوامل رسيدن به اين مهم در اختيار داشتن سرزمين حجاز و دو شهر مكّه و مدينه و نظارت بر آيين و مناسك حج بود. بي گمان حضور در مراسم حج و خواندن خطبه به نام خليفه ي وقت و در واقع استفاده ي ابزاري از حج يكي از بهترين مسيرها براي كسب اقتدار و مقبوليت خلفاي عباسي به حساب مي آمد. نياز و درپي آن تلاش خلفاي عباسي در دوره ي شكل گيري و تأسيس خلافت(170-132) موجب حضور شخص خليفه در آيين حج و حج گزاري متعدد آنان و به دنبال آن توجه به حجاج و مردم مكه و مدينه و عمران و آباداني اين دوشهر و مسيرهاي منتهي به آنها مي شد. اما اين امر در دوره ي تثبيت و اقتدار خلافت يعني در فاصله ي سالهاي(227-170) اهميت خود را از دست داد به گونه اي كه از زمان هارون الرشيد به بعد تا پايان خلافت هيچ كدام از خلفاي عباسي در زمان خلافت خود، به حج نرفته و در واقع از اهميت سياسي حج كاسته شد.اين روندكاهش تا دوره ي سوم يعني از سال(260-227) كه در اين رساله از آن با نام آغاز دوره ي زوال خلافت ياد شده ادامه داشت ودر اين دوره خلفا نه تنها حج گزاري بلكه توجه و اهتمام قبل به مكه و كعبه واقدامات رفاهي و عمراني درآنجارا نيز نداشتند.

1395/11/23

39904