پ.م.ك.410

Assesment of genetic diversity in Achillea species ,by using protein isozyme markers

كارشناسي ارشد

بيوتكنولوژي

مركزكرج

91

30/11/91

عالي

96ص.

ولي زاده، مصطفي

ابراهيمي، محمد علي

ص:88-96

پ استاد راهنما ولي زاده، مصطفي , پ استاد مشاور ابراهيمي، محمد علي

اهميت گياهان دارويي در جوامع انساني بر كسي پوشيده نيست، اين گياهان با تاريخ زندگي انسان پيوندي تنگاتنگ داشته و منبع مهمي از دارو‌هاي نجات‌بخش زندگي اغلب مردم دنيا محسوب مي‌شوند. يكي از گام‌هاي اوليه جهت اصلاح و گزينش گياهان، آگاهي از ميزان تنوع ژنتيكي در بين جمعيت‌ها و گونه‌هاي موجود مي‌باشد. در اين تحقيق 15 جمعيت متعلق به چهار گونه بومادرانAchillea spp. جمع‌آوري شده از مناطق مختلف آذربايجان‌شرقي از لحاظ تنوع ژنتيكي برخي سيستم‌هاي آنزيمي در مرحله گياهچه‌اي به روش الكتروفورز در ژل آكريل‌آميد افقي 7 درصد و پروتئين‌هاي ذخيره‌اي بذور با روش SDS-PAGE مورد‌ مطالعه ‌قرار گرفتند.‌ از بين سيستم‌هاي ‌آنزيمي،‌‌ پراكسيداز‌ (POX)، ‌گلوتامات‌ اوگسالواستات‌ ترانس‌آميناز‌‌(GOT)، ‌استراز(EST)، كاتالاز(CAT)‌، اسيد فسفاتاز(ACP) و ريبولوز بيس‌فسفات كربوكسيلاز‌(Rubisco)، براي دو آنزيم پراكسيداز و GOT نوارهاي چند‌شكل قابل تفسير در گونه‌ها و جمعيت‌ها به‌دست آمد. از اين چند‌شكلي در بررسي تنوع ژنتيكي جمعيت‌ها و گونه‌هاي فوق استفاده شد. براي پروتئين‌هاي ذخيره‌اي، 18 نوار پروتئيني مشاهده شد كه چهارتا از آن‌ها مونومورف و بقيه پلي‌مورف يا چند‌شكل بودند. براي آنزيم پراكسيداز، از 13 نوار فقط يك ايزوزيم‌(11POX) مونومورف و بقيه پلي‌مورف بودند. براي آنزيم GOT تمامي ايزوزيم‌ها براي چهار گونه چند‌شكلي نشان دادند. كارآيي دو سيستم آنزيمي و روش SDS-PAGE در ارائه ميزان تنوع موجود بين جمعيت‌ها و گونه‌ها متفاوت بود. ايزوزيم‌هاي پراكسيداز توانست درصد چند‌شكلي بالايي حتي در جمعيت‌هاي داخل گونه‌ها نشان دهد ولي ايزوزيم‌هاي GOT در تفكيك بين گونه‌ها كارآمدتر بود. به‌طوري‌كه تجزيه كلاستر براساس فقط آنزيم GOTچهار گونه را به‌خوبي از هم تفكيك كرد. محاسبه شاخص‌هاي تنوع ژنتيكي شامل تعداد آلل‌هاي مؤثر، تنوع ژنتيكي ني و شاخص شانون براي ايزوزيم‌‌هاي پراكسيداز نشان داد كه جمعيت‌هاي متعلق به گونهA.filipendula بيشترين تنوع ژنتيكي را دارند. به‌طوري‌كه 782A.fi با تنوع ژنتيكي ني 245/0±24/0 و شاخص شانون 341/0±341/0، بيشترين تنوع را در بين 15 جمعيت به‌خود اختصاص داد. همين نتيجه از طريق پروتئين‌هاي ذخيره‌اي نيز تائيد شد. به‌طوري‌كه تنوع ژنتيكي ني و شاخص شانون در گونه A.filipendula به‌ترتيب 228/0±243/0 و324/0±348/0،‌ بالاترين مقدار را در بين گونه‌ها داشت. براي ايزوزيمGOT بيشترين مقدار شاخص‌هاي تنوع در گونه A.tenuifolia به‌دست آمد. محاسبه فاصله ژنتيكي ني و تجزيه خوشه‌اي بر پايه UPGMA با اين نتايج مطابقت داشت. اين نتايج بيانگر اين است كه سيستم‌هاي آنزيمي پراكسيداز، GOT و در مرحله بعد الكتروفورز پروتئين‌هاي ذخيره‌اي بذور به‌خوبي قادرند جمعيت‌ها و گونه‌هاي بومادران را از هم تفكيك نمايند. مي‌توان از اين فناوري‌هاي زيستي جهت شناسايي و گزينش اين گياه دارويي و احياناً ساير گياهان دارويي استفاده نمود.

29/06/95

كشت كار، زهرا

34578