560پ

The Role of Environmental Education in the Elimination of Barriers environmental the development of renewable energy (solar)

كارشناسي ارشد

آموزش محيط زيست

دانشگاه پيام نورري

1394

1394/11/28

عالي

89ص.

رضواني ، محمد

شبيري ، سيد محمد

75-77

انرژي از اركان مهم حيات اقتصادي، صنعتي و علمي كشورهاي جهان مي¬باشد كه بدون آن زندگي صنعتي ممكن نيست. تجربه‌ي دهه¬هاي اخير نشان مي‌دهد كه باتوجه به افزايش سطح‌ مصرف سوخت‌هاي فسيلي در جهان و مسائل زيست محيطي ناشي از آن، ديگر نمي توان به منابع موجود انرژي متكي بود. طي دهه¬هاي گذشته صدور منابع نفت و گاز، اقتصادايران را به درآمدهاي حاصل از صدور اين منابع وابسته كرده است. اگرچه نفت و ساير سوخت¬هاي فسيلي مي¬توانند حداقل تا صد سال آينده نياز انرژي دنيا را تأمين كنند، اما چالش عميق¬تري كه وجود دارد "مسائل زيست محيطي" است.بديهي است پايان پذير بودن اين منابع، در كنار اهميت يافتن مسائل زيست‌محيطي قطع اين وابستگي را امري ضروري ساخته است؛ كه در اين راستا بايد نگاهي ديگر به انرژي¬هاي تجديد پذير داشت. به عنوان نمونه ايران با توجه به موقعيت جغرافيايي و داشتن 290 روز آفتابي از 365 روز در سال، قابليت استفاده از انرژي خورشيدي را در بخش هاي مختلفي صنعتي و خانگي داراست؛ با اين وجود براي استفاده از اين نوع انرژي¬ها موانعي وجود دارد. در اين پژوهش ابتدا مسائل و موانع زيست محيطي به كارگيري انرژي¬هاي تجديدپذير (موضوع انرژي خورشيدي بصورت خاص در اين تحقيق مورد بررسي قرارمي گيرد)را مورد بررسي قرار داده ودر ادامه باتوجه به اينكه نقش آموزش هميشه بعنوان يك راه كار اساسي بمنظور استفاده‏ي بهره ور از منابع و تجهيزات و امكانات مطرح بوده است، به بررسي اين موضوع كه آموزش محيط زيست چه نقشي در رفع موانع زيست محيطي توسعه‏ي انرژي خورشيدي دارد، پرداخته شده و ميزان تاثير آن را و اين نكته كه اين آموزش به چه افرادي داده شود تا حداكثر كارايي را داشته و در رفع موانع زيست محيطي توسعه‏ي انرژي هاي نو تسريع شود، مورد تجزيه و تحليل قرارداده است. دستاورد اين پژوهش اين است كه درصورتيكه آموزش محيط زيست هدفمند و هوشمندانه برروي سرمايه گذاران بخش خصوصي و سپس سياست گذاران بخش دولتي متمركز شود، بيشترين اثربخشي را به همراه خواهد داشت. همچنين موانع مالي و اقتصادي و موانع شناختي از مهمترين موانع در راه توسعه‏ي انرژي خورشيدي مي باشند كه پرداخت يارانه‏ي انرژي و عدم هوشمندي آن و عدم تبليغات صحيح و موثر براي استفاده از انرژي نو، جزء مهمترين موانعي شناسايي شدند كه نياز به برنامه ريزي دقيق برروي آن ها در سطح كشور و منطقه با توجه به شرايط خاص آن مي باشد تا با رفع آن زمينه‏ي توسعه‏ي انرژي خورشيدي فراهم شود. زندگي روزمره مردم وابسته به توليد و مصرف انرژي است؛ لذا عرضه و تقاضاي آن در جوامع بشري به طور مستمر رو به افزايش است. در سال 2011 ، حدود 81 درصد كل انرژي مصرفي جهان را سوخت هاي فسيلي تأمين مي¬كرد و پيش‌بيني مي‌شود اين سهم در سال 2035 به 4/75 درصد كاهش يابد. (آينده انرژي هاي فسيلي در ايران و جهان:1:1392) با توليد گازهاي آلاينده و گلخانه اي در فرآيند تبديل و در نتيجه تخريب لايه اوزون، سوخت هاي فسيلي ، محيط زيست را به شدت مورد تهديد قرار داده و موجب گرم شدن بيشتر دماي كره زمين مي¬شوند. بنابراين به منظور حفظ محيط زيست، توجه به انرژي هاي جايگزين (انرژي هاي نو) ضروري به نظر مي¬رسد. آمار و ارقام نشان مي دهند كه ميزان مصرف انرژي جهان در قرن آينده رشد فزاينده اي خواهد داشت و بالطبع اين سوال مهم مطرح مي باشد كه آيا منابع انرژي هاي فسيلي در قرن هاي آينده، جواب گوي نياز انرژي جهان براي بقا، تكامل و توسعه خواهند بوديا خير؟ حداقل به سه دليل عمده پاسخ اين سوال منفي است و بايد منابع جديد انرژي را جايگزين اين منابع نمود. اين دلايل عبارتند از: 1- محدوديت انرژي¬هاي فسيلي؛ چرا كه اين سوخت¬ها از نوع انرژي شيميايي متمركز بوده و مسلماً كاربردهاي بهتراز احتراق دارند.ضمن اينكه فرآيند توليد سوخت هاي فسيلي بسيار بلندمدت تر از فرآيند استخراج و مصرف آن مي باشد كه اين خود گواهي بر اتمام اين نوع سوخت ها در آينده اي نه چندان دور دارد. 2- اثرات نامطلوب زيست¬محيطي و پسماندهاي آن ها، بطوري كه امروزه حفظ سلامت اتمسفر از مهمترين پيش¬شرط¬هاي توسعه‏ي اقتصادي پايدار جهاني به شمار مي آيد. از اين رو است كه دهه هاي آينده بعنوان سال هاي تلاش مشترك جامعه‏ي انساني براي كنترل انتشار كربن، كنترل محيط زيست و در واقع تلاش براي تداوم انسان بر روي كره زمين خواهد بود. 3- نوسان قيمت ها و بحران هاي انرژي؛ اهميت انرژي و بحران هاي ناشي از عدم تامين بموقع آن، از حالت يك نياز عمومي و اجتماعي فراتر رفته و امروژه دنيا به انرژي بعنوان يك مقوله‏ي استراتژيك و كاملاً سياسي نگاه مي كند كه گاهاً امكان براندازي حكومت ها را به همراه خود دارد. بنابراين استفاده از منابع جديد انرژي به جاي منابع فسيلي امري الزامي است. سيستم هاي جديد انرژي در آينده بايد متكي به تغييرات ساختاري و بنيادي باشد كه در آن منابع انرژي بدون كربن نظير انرژي خورشيدي و بادي و زمين گرمايي و كربن خنثي مانند انرژي بيوماس مورد استفاده قرارمي گيرند. بدون ترديد انرژي هاي تجديدپذير با توجه به سادگي فن آوريشان در مقابل فن آوري انرژي هسته اي از يك طرف و نيز بدليل عدم ايجاد مشكلاتي نظير زباله هاي اتمي از طرف ديگر نقش مهمي در سيستم هاي جديد انرژي در جهان ايفا مي كنند قطعاً توسعه‏ي انرژي هاي تجديدپذير با موانعي روبروست كه با سرعت پيشرفت عمليات نصب و بهره برداري از آنها مشاهده مي شود.كشورهاي پيشرفته‏ي دنيا از جمله چين، آمريكا، كانادا، اسپانيا، آلمان، ايتاليا و حتي كشورهايي نظير تركيه و هند نيز راه خود را در اين زمينه پيدا كردهاند و با توجه به اينكه منابع انرزي فسيلي در اين كشورها كمتر وجوددارد، تلاش چشمگير نموده اند و اهداف معناداري براي رسيدن تعريف كرده اند و با پيگيري و تحقيق گسترده موانع احتمالي بر سر راه توسعه‏ي انرژي هاي نو را حل نموده اند.در كشور ما عليرغم اينكه سياست ها و قوانين و مقررات كافي براي توسعه‏ي انرژي هاي نو وجود دارد ولي پيشرفت خوبي مشاهده نمي شود و امار ها نشان از گيرهاي بزرگ پيش روي توسعه‏ي انرزي هاي نو حكايت دارد.موانعي كه باعث شده است نتوانيم از ظرفيت هاي بالاي كشور عزيزمان استفاده كنيم. موضوع آموزش و نقش آن در توسعه اقتصادي، اجتماعي وفرهنگي از دير باز مورد بحث و گفت‌و گوي فراوان بوده است.از آن جاييكه دستيابي به توسعه‏ي پايدار در هر كشوري با آگاهي هاي عموم مردم آن جامعه ارتباط دارد، لذا آموزش مي تواند در اين امر بسيار موثر باشد. آموزش محيط زيست بر اين اعتقاد است كه انسان مي تواند در سازگاري با طبيعت زندگي كند و در اين راستا مي تواند تصميمات آگاهانه اي اتخاذ نمايد كه طي اين تصميمات به نسل هاي آينده نيز توجه شود. توجه به نسل هاي آينده هدفي است كه هم در توسعه‏ي پايدار و هم در آموزش محيط زيست به عنوان هدفي مشترك مطرح مي باشد.در دستور كار 21 نيز(بيانيه جهاني كنفرانس ريو در سال1992)، به بحث آموزش محيط زيست براي انعكاس نيازهاي توسعه‏ي پايدار پرداخته شده است. اهميت آموزش عمومي محيط زيست در حل مشكلات زيست محيطي و دستيابي به اهداف توسعه پايدار تا بدان جاست كه در برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كشور نيز در قالب آموزش همگاني محيط زيست به آن پرداخته شده است. (عباسپور، مجيد؛ نرگس كارگري و رضا مستوري، 1385) بررسي عوامل مؤثر بر پيشرفت و توسعه در جوامع پيشرفته نشان مي دهد كه همه اين كشورها از آموزش و پرورش توانمند و كارآمد برخوردار هستند. تبلور آموزش و پرورش و نظام عالي آموزش در تربيت نيروهاي انساني متعهد، دانشمند، متخصص و ماهر است. در دنياي امروز كه علم و فن آوري با رشد و پيشرفت سريع در جهان به عنوان عامل مهم و اساسي در فرآيند رشد و توسعه‏ي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جوامع بشري به حساب مي آيند، نهادها و نظا¬م-هاي آموزش و پرورش نقش مهم و قابل توجهي را ايفا مي¬كنند. توجه روزافزون به نوع و گسترش آموزش، ضرورتي انكارناپذير است كه ناشي از آهنگ سريع تغيير در عرصه¬هاي مختلف فعاليت هاي اقتصادي، اجتماعي و ... جوامع مي باشد و عدم توجه كافي به آن نهايتاً تنگناها و مشكلات عديد¬ه¬اي را فراروي رشد و توسعه اقتصادي و اجتماعي جامعه ايجاد خواهد نمود. نقش آموزش بعنوان ابزاري كارا درحل مسائل و مشكلات همواره در شرايط مختلف مدنظر بوده است و در زمينه‏ي رفع موانع توسعه‏ي انرژي هاي تجديدپذير نيز بايد نقش آموزش و برنامه ريزي آموزش نيروي انساني را مورد بررسي قرارداد. كاري كه در اين پايان نامه بطور مفصل به آن پرداخته خواهد شد.

1395/6/17

34183