22254پ

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

مركز تهران جنوب

1395

1395/02/27

بسيارخوب

309ص

ميرزايي، علي پدرام

مرادي، ايوب

305-307ص

ص.304

Golshan-e-Khiyal, Mohammad Ali Al Ghomi, Persian Poetry, Safavid dynasty, Critical correction, manuscript.

دانشگاه پيام نور/مركز تهران جنوب

گلشن خيال نام منظومه‌ايست از «ملا محمدعلي القمي» متخلّص به «واحد» كه تا كنون تنها يك نسخه از آن در كتابخانة ملك به شماره 5542 يافت شده است. كاتب اين نسخه شخصي است به نام حبيب‌الله بن عبدالله اصفهاني. واحد شاعري است كه در دورة صفويه مي‌زيسته و شاعري خود را در عهد پادشاهي شاه صفي (1038-1052 ق) يا شاه عباس دوم (1052-1077 ق) آغاز كرده؛ چرا كه در خلال مثنوي گلشن خيال (بيت 956 تا 1071) شاه عباس ثاني را مدح نموده است. مطابق اطلاعات تذكرة نصرآبادي كه در 1080 به نگارش درآمده، واحد عهد شاه سليمان صفوي (1077-1105 ق) را نيز درك كرده و در قيد حيات بوده است. اين منظومه كه داراي 2241 بيت است در وزن فاعلاتن مفاعلن فعلن (بحر خفيف مسدس مخبون محذوف، بر ‌وزن هفت‌پيكر حكيم نظامي گنجوي و حديقة حكيم سنايي غزنوي) سروده شده. گلشن خيال داراي 38 عنوان اصلي است كه 17 مورد از آن‌ها مثنوي‌هايي دربارة حمد و ستايش خداوند و نعت پيامبر«ص»، اميرالمؤمنين و امام زمان«ع» است. 16 عنوان ديگر همگي دربارة مسائل اخلاقي، مذهبي و كلامي شكل گرفته است؛ گرچه بن‌مايه‌هاي عرفاني نيز در آن كم نيست. شعر واحد تمامي ويژگي‌هاي شعر دورة صفوي را دارد؛ از نظر زباني، ادبي و فكري متوسط محسوب مي‌شود و بيشتر بر پاية تكرار سنت‌هاي ادبي پيشين بنا شده است. اين پژوهش تصحيحي انتقادي از مثنوي گلشن خيال است كه در آن كوشش شده است متني منقح نزديك به نسخۀ مولف به دست داده شود.

1395/05/26

33709