PIR 144

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

92/09/06

سيد حسن سيدترابي

سهيلا فرهنگي

سيدترابي،سيدحسن , فرهنگي،سهيلا

طنز در لغت به معناي مسخره كردن، طعنه زدن، استهزا و عيب‌جويي كردن است و در اصطلاح ادبي به نوع خاصي از آثار منظوم و منثور گفته مي¬شود كه جنبه¬هاي نامطلوب بشري، فسادهاي اجتماعي و سياسي، مقولات شخصي و غيره را به چالش مي كشد. به واسطه¬ي سازوكارهاي طنز مي¬توان بسياري از مفاهيم و تصاوير دنياي واقعي به صورت معكوس، وارونه، هنجارگريز و متناقض نما عرضه كرد. بخش قابل توجّهي از ادبيات كلاسيك و معاصر فارسي به اشعار و نوشته¬هاي طنز آميز اختصاص دارد كه با ديدگاهي انتقادي به مسائل اجتماعي و سياسي، امور روزمره، روابط بين فردي، عادت¬هاي شخصي و ... مي¬پردازد. در دوره¬ي معاصر طيف وسيعي از نويسندگان و شاعران به طرق گوناگون مقولات مذكور را در قالب¬هاي بيان طنزآميز انعكاس داده¬اند. يكي از چهره¬هاي برجسته¬ي طنز در سال هاي اخير كه مسائل متنوعي را دست مايه¬ي كار خود قرار داده، ناصر فيض است. او در دو كتاب «املت دسته دار» و «نزديك ته خيار» حجم گسترده¬اي از مفاهيم اجتماعي، روابط فردي، كارهاي دولتي، جزئيات زندگي شهري و غيره را با استفاده از مكانيسم¬هايي مانند بازي¬هاي زباني، استقبال از اشعار كلاسيك، كاربرد نقيضه-وار قالب¬هاي شعري، ناسازگاري واژگاني و ... به گونه¬اي طنزآميز ارائه نموده است. گفتني است پژوهش حاضر به روش تحليلي و توصيفي از نوع محتوا و ساختار صورت گرفته، و هدف اصلي از انجام آن، دسته بندي و تبيين محتواي طنزآميز و بررسي مباني و سازوكاري¬هاي طنز آفرين اعمّ از جنبه¬هاي زباني و بلاغي در آثار فيض است.

27847