20545پ

The comparison of Abduljabbar Motazeli, Fakhr Razi and Khajeh Tusi’s Views about the Extent of Prophets’ Innocence

دكتري

كلام گرايش فلسفه دين

مركز تحصيلات تكميلي

1394

1394/02/14

عالي

266ص

اژدر، عليرضا؛ اكبري، رضا

محمدي، ناصر؛ واحدي فر، محمدصادق

250-264ص

the extent of Prophets’ innocence, the reasons of innocence, doubts about the innocence, Ghazi Abdul-Jabbar, Fakhr Razi, Khajeh Tusi, Ash’arite school, Muʹʹtazilite School

دانشگاه پيام نور/ مركز تحصيلات تكميلي

فخر رازي، قاضي عبدالجبار و خواجه نصير الدين طوسي بر عصمت پيامبران به اعتبار بعد نظري كه شامل دريافت، حفظ و انتقال وحي مي‌‌باشد، وحدت نظر دارند. اما ‌‌‌در اين باب، به اعتبار بعد عملي اختلاف نظرهايي ميان ‌‌‌اين سه شخصيت وجود دارد. قاضي عبدالجبار، صدور گناهان كبيره را به طور مطلق، اعم از پيش از بعثت و پس از بعثت و سهوي يا عمدي، جايز ندانسته، اما از ديدگاه‌‌‌ ايشان صدور گناهان صغيره غير ‌‌‌نفرت‌آور، جايز دانسته شده است. از سوئي ديگر از نظر فخر رازي اگرچه عصمت پيامبران بعد از بعثت ضروري است، اما در عين حال، ‌‌‌ايشان عصمت قبل از بعثت را براي پيامبران لازم ندانسته و معتقد است كه اگر چه پيامبران گناه كبيره عمدي انجام نمي‌‌دهند، اما صدور گناه كبيره سهوي از ‌‌‌ايشان ممتنع نيست. اما از نظر خواجه طوسي، عصمت پيامبران به اعتبار بعد عملي مطلق بوده و شامل قبل و بعد از بعثت، گناهان كبيره و صغيره، عمدي و سهوي، ‌‌‌نفرت‌آور و غير ‌‌‌نفرت‌آور و حتي داوري در منازعات، تشخيص موضوعات احكام ديني، مسائل اجتماعي تشخيص مصالح و مفاسد امور و حتي مسائل عادي زندگي هم مي‌شود. نظريه مختار در خصوص گستره عصمت انبياء، عصمت به نحو مطلق در هر دو بعد نظري و عملي است؛ بدين معنا كه علاوه بر ‌‌‌اينكه پيامبر در دريافت، حفظ و ابلاغ وحي از هر گونه اشتباه عمدي يا سهوي معصوم است، در قبل يا بعد از بعثت، گناه كبيره يا صغيره عمدي يا سهوي، آشكار يا پنهان، ‌‌‌نفرت‌آور يا غير ‌‌‌نفرت‌آور هم انجام نداده است.. بنابراين گستره عصمت، عام بوده و همه عرصه‌‌هاي زندگي پيامبران حتي شئون فردي زندگي آنها را نيز شامل مي‌‌شود. ‌‌‌اين نظر، ديدگاه مختار اكثر متكلمان اماميه بوده و نظريه¬اي برتر در مواجهه با شبهاتي است كه مبتني بر ظواهر برخي از‌‌‌ آيات و روايات، در موضوع عصمت انبياء، مطرح مي‌‌شود.

1394/02/28

26375